Yaraotu

Pulicaria dysenterica

(Yara otu)

Yaraotu (Pulicaria dysenterica) papatyagiller ailesinden çok yıllık otsu bir türdür. Dere yatakları, göl kenarları ve sazlıklar gibi nemli yerlerden hoşlanırlar. Yaprakları ezildiğinde sabun benzeri bir koku salgılar. Damar büzücü etkiye sahiptir ve geçmişten bu yana dizanteri tedavisinde sıkça kullanılmıştır (Grieve, 1984). Ayrıca bitkinin bazı kısımlarından üretilen bir macun yaraların tedavisinde kullanılmaktadır (Manandhar, 2002).
Gözlem bildir



Kalekaya / Onikişubat / Kahramanmaraş - Temmuz 2021 Serdar Ölez


Morfoloji

75 cm kadar boylanabilen, kök gövdeli (rizomlu), çok yıllık, otsu bir türdür. Gövde en azından üst kısımlarda dallanmıştır; yüzeyi , örümcek ağsı tüylü veya dır. Yapraklar formda ve 2.5-6 x 0.5-1.5 cm boyutlardadır; uç kısımları dir, taban kısmı -kulaklıdır, kenarlar tam veya küçük dişlidir; her iki yüzü dır, alt kısım dır. Çiçeklenme temmuz-eylül ayları arasında gerçekleşir. lar kurullarda ve birkaç tane ( ~ 3 ) veya çok sayıdadır ( ~ 70 ). 0.7-1.5 cm çaptadır; 4-5 sıralıdır, şeritsi formda, ve 3-5 x 0.3 mm boyutlardadır, ve dır, uç kısımları sıklıkla eflatunumsudur. çok sayıdadır ve taç yaprakları 4.5-7 mm uzunluktadır. in taç yaprakları 3.25-3.75 mm uzunluktadır. Sert kabuklu meyveler dikdörtgenimsi formda ve 1-1.25 mm uzunluktadır, 10 sıra çıkıntılı kanallıdır, üst kısmı seyrek, ince ve kısa tüylerle kaplıdır; 15-20 tüylüdür ve tüyler 3-3.25 mm uzunluktadır.

Gözlemler

Görseller

Pulicaria dysenterica | Yaraotu
Kalekaya / Onikişubat / Kahramanmaraş
Serdar Ölez © Temmuz 2021

Ekoloji/Habitat

Deniz seviyesi ile 1600 m yükseklikler arasında; akarsu ve dere kenarlarındaki toprak yığınlarında, sıklıkla yıyı bölgelerinde yetişirler.

Sınıflandırma

Gezenadam taxonomy scale

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Pulicaria dysenterica subsp. dysenterica (L.) Bernh.
Sinonimler (Tam liste)

- Pulicaria gracilis Heimerl
İngilizce

Meadow False Fleabane

Etimoloji ve kısaltmalar

Pulicaria cins adı Latincede ΄pire΄ anlamına gelen pulex kelimesi ve ΄ile ilgili΄ anlamına gelen -aria sonekinin birleşiminden türetilmiştir; 70 kadar Pulicaria türünün tütsüsünün böcek öldürücü özelliklere sahip olduğu bilinmektedir (FNA, 2021), cins adının cinsin böcek öldürücü özelliğine atıfta bulunarak verildiği sanılmaktadır. Dysenterica dizanteri hastalığına karşılık gelen Geç Orta İngilizcesinde dysantery kelimesinden, Eski Fransızcada dissenterie kelimesinden, Latince ve Eski Yunancada dusenteria kelimesinden gelmektedir; ΄kötü΄ anlamındaki dus- öneki ile ΄bağırsaklar΄ anlamındaki entera kelimesinin birlesiminden türetilmiştir. Türün dizanteri hastalığı ile ilişkisine işaret eder; örneğin Pulicaria dysenterica türünün dizanteri, dış yaralar ve çürükler için tedavi olarak kullanıldığına dair birçok kaynakta bilgiler bulunmaktadır. Subsp. İngilizcede `alttür` anlamına gelen subspecies kelimesinin kısaltmasıdır. (..) Parantez içerisindeki isim bu taksonu ilk yayınlayan kişiyi, parantez dışındaki isim ise ilk yayın ardından bu taksona revizyon yapan kişiyi belirtir.

Bazı diğer Pulicaria türleri

P.arabica, P.armena, P.dysenterica, P.odora, P.sicula, P.vulgaris,

Kaynaklar

  1. Davis, P. H., Cullen, J., & Coode, M. J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Çeviri: Ölez S., 2021)
  2. Flora of North America (2021) @ Efloras.org. Accessed September 1, 2021. https://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=127631.
  3. PFAF Plant Database (2021). ΄Pulicaria Dysenterica Fleabane, Meadow False Fleabane .΄ Accessed September 2, 2021. https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Pulicaria+dysenterica.
  4. Grieve, M. (1984). A Modern Herbal. Penguin, ISBN. 0-14-046-440-9
  5. Manandhar. N. P. (2002). Plants and People of Nepal Timber Press. Oregon. ISBN 0-88192-527-6
  6. Listelenen kaynaklar Pulicaria dysenterica hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations

Basit Görünüm