Sarı nevruzotu

Linaria kurdica

(Dağ nevruzotu, Çizgili nevruzotu, Tüylü nevruzotu, Körpe nevruzotu)

Sarı nevruzotu (Linaria kurdica) Sıracaotugiller (Scrophulariaceae) ailesinden; İran, Irak, Lübnan, Suriye, Kafkasya ve Türkiye΄de doğal bir türdür. Türkiye΄de 5 alttürü gözlenmiştir; alttürlere göre faklılık göstermekle birlikte Batı Karadeniz, Orta Karadeniz, Doğu Karadeniz, İç Batı Anadolu, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Hakkari, Antalya ve Adana alt bölgelerinde yayılış gösterir.
Gözlem bildir



Kahta / Adıyaman - Temmuz 2021 Serdar Ölez


Morfoloji

30-90 cm boylanabilen, çok yıllık, çok değişken özelliklerde, otsu bir türdür. Gövdeler dik gelişir, gürbüz veya narin olabilir, şeklinde dallanabilir veya basit gövde oluşturabilir, yoğun yapraklıdır. Orta yapraklar formda ve 30-60 x 1-25 mm boyutlardadır, çok uçludur, taban sapı kavramaz; yüzey 1-5 damarlıdır ve dumanlı görünümdedir; kalındır. Çiçeklenme temmuz-ağustos ayları arasında gerçekleşir. Çiçek kurulu çok yoğundur ve 5-12 cm boydadır. mızraksıdır, genellikle çiçek sapından uzuncadır, sıklıkla aşağı büküktür. Çiçek sapı (meyveden önce) 1-2 mm uzunlukta ve narindir. lobları 2-4 mm uzunlukta ve formdadır; uç kısımlar dir; kenarlar zarsıdır; yüzey olabilir, tüyler salgısızdır ancak nadiren dür. parlak veya bazen kirli sarı renktedir, üzerinde rengi veya kahverengi damarlar bulunabilir, 8-13 mm uzunluktadır, yarı boya kadar iki dudaklıdır; mahmuz 5-10 mm uzunluktadır, aşağı yöneliktir, düz veya ± kıvrımsız olabilir. Kapsül meyve 4-6 mm uzunluktadır ve çanaktan uzuncadır; üst kısmı dır. Tohumlar kanatlı, 2-2.5 mm boyda ve tabla kısmı biraz dir.

Gözlemler

Görseller

Linaria kurdica | Sarı nevruzotu
Kahta / Adıyaman
Serdar Ölez © Temmuz 2021

Sınıflandırma

Gezenadam taxonomy scale

Kısa kısa...

Sarı nevruzotunun Türkiye΄de gözlenen 5 alttürün tanı anahtarı, yayılışları ve tercih ettikleri habitatlar şu şekildedir;

L. kurdica subsp. pycnophylla: Çanak loblar 2-3 mm boyda ve her zaman küt uçludur, yüzeyi kırılgan kaba tüylüdür (bazen salgılı) ve tüyler yüzeyi tamamen kaplamamış durumdadır; taç sarı renkte ve sıklıkla menekşe rengi damarlıdır. Türkiye΄de Doğu Karadeniz, Orta Kızılırmak, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van ve Adana alt bölgelerinde; taşlık bozkırlar, kireçtaşı tepeler, kumluk alan tarlalar ve toprak yığınlarında; 1000-2600 m yükseklikler arasında gözlenebilir.

L. kurdica subsp. eriocalyx: Çanak loblar 2-3 mm boyda ve her zaman küt uçludur, yüzeyi yoğun beyaz kaba tüylü ve kar beyaz görünümdedir; taç sarı renktedir ve damarsızdır. Endemik bir türdür, sadece Antalya alt bölgesinde; taşlı topraklarda, nadas tarlalarında ve yol kenarlarında; yaklaşık 1100 m yüksekliklerde gözlenebilir.

L. kurdica subsp. araratica: Çanak loblar 2-4 mm boyda ve keskin veya küt uçludur, yüzeyi tüysüz veya eser miktarda kısa havlı veya sadece kirpiklidir; taç sarı renkte ve menekşe rengi damarlı veya değildir; orta yapraklar şeritsi veya şeritsi-mızraksı formda, sadece 1-4 mm genişlikte ve 1 (-3) damarlıdır. Türkiye΄de Yukarı Murat-Van ve Hakkari alt bölgelerinde; taşlık dağ bozkırlarında; 1200-2700 m yükseklikler arasında gözlenebilir.

L. kurdica subsp. kurdica: Çanak loblar 3-4 mm boyda ve azçok keskin uçludur, yumurtamsı veya mızraksı formdadır, yüzeyi tüysüz veya eser miktarda kısa havlı veya sadece kirpiklidir; taç sarı renkte ve bazen menekşe rengi damarlıdır; orta yapraklar yumurtamsı-eliptik veya hemen hemen mızraksı formda, 7-20 mm genişlikte ve 3-5 damarlıdır. Türkiye΄de Batı Karadeniz, Orta Karadeniz, Doğu Karadeniz, İç Batı Anadolu, Yukarı Sakarya, Yukarı Kızılırmak, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Hakkari ve Adana alt bölgelerinde; çalılıklarda, taşlık yamaçlarda, dağ bozkırlarında, nadas tarlaları ve toprak yığınlarında; 800-2400 m yükseklikler arasında gözlenebilir.

L. kurdica subsp. aucheri: Çanak loblar 2-3 mm boyda ve küt uçludur, yumurtamsı veya dikdörtgenimsi formdadır, yüzeyi tüysüz veya eser miktarda kısa havlı veya sadece kirpiklidir; ; taç kirli sarı renkte ve sıklıkla kahverengi damarlıdır; orta yapraklar yumurtamsı-eliptik veya hemen hemen mızraksı formda, 7-20 mm genişlikte ve 3-5 damarlıdır. Türkiye΄de İç Anadolu bölgesinde; bozkırlardaki nadas tarlalarında; 1000-1500 m yükseklikler arasında gözlenebilir.

 

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Linaria kurdica Boiss. & Hohen.

Etimoloji ve kısaltmalar

Linaria cins adı Latincede ΄keten üreten΄ anlamındadır, bu da ΄keten΄ anlamındaki linum kelimesinden tretilmiştir; keten bitkisi ile yapraklarının benzerliğine atıfta bulunur. Kurdica tür adı coğrafi yetişme bölgesine veya türün ilk tespitinin yapıldığı bölgeye işaret eder; türün Türkiye΄nin güneydoğusunda, İran, Irak ve Suriyenin kuzeyine atıfta bulunur. 

Bazı diğer Linaria türleri

L.antilibanotica, L.armeniaca, L.bipartita, L.chalepensis, L.confertiflora, L.corifolia, L.dalmatica, L.dumanii, L.genistifolia, L.grandiflora, L.iconia, L.kurdica, L.micrantha, L.odora, L.pelisseriana, L.pyramidata, L.repens, L.simplex, L.sintenisii, L.turcica, L.vulgaris,

Kaynaklar

  • Listelenen kaynaklar Linaria kurdica hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations

  • Basit Görünüm