Etli sodaotu

Salsola crassa


Etli sodaotu (Salsola crassa) Ispanakgiller (Amaranthaceae) ailesinden bir türdür. Deniz seviyesinden 1000 metre yükseklikte; nemli ve tuzlu topraklarda yetişir. Türkiye΄de Orta Kızılırmak ve Konya alt bölgelerinde yayılış gösterir.

Yeni gözlem bildir



Hamzalı / Şereflikoçhisar / Ankara - Ekim 2021 © Serdar Ölez


Morfoloji

20-45 cm boylanabilen, tek yıllık, halofit (tuzcul) bir otsudur. Gövde sık dallanmıştır, başlangıçta ince ve kısa tüylü sonraları tüysüzdür; tüm yüzeyler mumumsudur. Yapraklar etli ve yay şeklinde kavislidir, 20 x 1.5 mm boyuta kadar şeritsi formdadır, dip kısmı daha geniş ve kirpiklidir. Çiçeklenme mayıs-temmuz ayları arasında gerçekleşir. Çiçekli dallar lidir, yoğunluk vejetatif dallardaki yapraklardan hafifçe daha fazladır. Çiçekler erdişidir, erkek ve dişi organlar aynı çiçektedir; yaprak koltuklarında tek tek yer alır. Periant dilimler kağıtsı dokuda ve 1–2.5 mm uzunluktadır; dilimler , uç kısım ve kırmızımsıdır. ler hemen hemen şeritsi formda, 1´er mm boyda ve 5 adettir; ta her biri iki bölmeli dört polen kesesi bulunur. 0.5 mm ve kalındır; 1-1.1 mm uzunlukta ve gürbüzdür. Meyveler kanatlıdır, kanatlarla birlikte yaklaşık 15 mm çaptadır; meyveleneme sırasında periant ~3-4 mm uzunluğa ve 5 mm çapa ulaşır; üst kısım yoğun dür; üstte kalan kanatlar periantın üst yarısından çıkar ve herbiri 2.5 x 4 mm boyutlardadır; içte kalan kanatlar 2 adettir ve dıştakilerden oldukça daha küçüktür.

Gözlemler

Sınıflandırma

Kısa kısa...

Salsola türleri yaygın olarak Orta ve Güneybatı Asya, Kuzey Afrika ve Akdeniz’in kurak bölgelerinde yayılış göstermektedir (Guma ve ark. 2010). Salsola crassa tek yıllık halofitik bir türdür ve birçok tür için toksik olan tuzlu topraklarda yayılış göstermektedir. Yıldıztugay ve ark. (2014), S.crassa’nın fide evresinde aşırı tuzlu koşulları tolere edebilen bir tür olduğunu bildirmiştir.

Salsola crassa havadaki nemi yüzeylerindeki kıllar sayesinde yakalar, bir kez su damlacıkları oluştuğunda giderek büyümeye başlar. Bunlar daha sonra ya yerçekimi nedeniyle aşağıdaki zemine damlar ya da daha büyük su damlacıkları halinde birleşirken, aynı zamanda Salsola crassa yaprağının eğriliği boyunca aşağı doğru yuvarlanır (sis toplama ve su kanal mekanizması). Endüstriyel olarak üretilen lifli malzemeler Salsola crassa bitkisinin bu sis toplama davranışını örnek alır ve  taklit eder; hidrofobik yüzeyler, çoklu ve farklı uzunluklardaki kanal yapılarının toplam nem toplama verimliliğini yüzde 300΄ün üzerinde artırılabildiğini göstermiştir (Gürsoy ve ark., 2017).

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Salsola crassa M.Bieb.

Etimoloji ve kısaltmalar

Salsola {Latince}: tuzlu.

Bazı diğer Salsola türleri

S.anatolica, S.boissieri, S.brachiata, S.cyrenaica, S.dendroides, S.grandis, S.incanescens, S.inermis, S.kali, S.laricina, S.macera, S.nitraria, S.soda, S.stenoptera, S.tragus, S.turcica, S.verrucosa

Kaynaklar

  1. Flora Somalia, Vol 1, (1993) Author: by I. Friis & M. G. Gilbert [updated by M. Thulin 2008] (Kısım çevirisi: Ölez S., 2021)
  2. Yaprak, A.E. (2012). Salsola. Şu sitede: Bizimbitkiler (2013). <http://www.bizimbitkiler.org.tr>, [er. tar.: 01 12 2021].
  3. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2021)
  4. Terzi, H. , Yıldız, M. & Altuğ, Ü. (2017). Halofit Salsola crassa’nın Tohum Çimlenmesi Üzerine Tuzluluk, Sıcaklık ve Işığın Etkileri . Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi , 17 (1) , 1-9 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/akufemubid/issue/43198/515889
  5. Guma, I. R., Padrón-Mederos, M. A., Santos-Guerra, A. and Reyes-Betancort, J.A. 2010. Effect of temperature and salinity on germination of Salsola vermiculata L. (Chenopodiaceae) from Canary Islands. Journal of Arid Environments, 74, 708–711.
  6. Yıldıztugay, E., Ozfidan-Konakci, C. and Kucukoduk, M. 2014. The role of antioxidant responses on the tolerance range of extreme halophyte Salsola crassa grown under toxic salt concentrations. Ecotoxicology and Environmental Safety, 110, 21–30.
  7. Jahromı, N. S. M. , Jonoubı, P. , Majd, A. & Dehghanı, M. (2019). Investigating the anatomy of the halophyte Salsola crassa and the impact of industrial wastewater on its vegetative and generative structures . Turkish Journal of Botany , 43 (6) , 785-797 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/tbtkbotany/issue/50796/661
  8. M. Gürsoy, M.T. Harris, J.O. Downing, S.N. Barrientos-Palomo, A. Carletto, A.E. Yaprak, M. Karaman, J.P.S. Badyal. Bioinspired fog capture and channel mechanism based on the arid climate plant Salsola crassa, Colloids and Surfaces A: Physicochemical and Engineering Aspects, Volume 529, 2017, Pages 195-202, ISSN 0927-7757
  9. Listelenen kaynaklar Salsola crassa hakkında ilave bilgiler içerebilir: DergiPark
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations
    KEW-PWO
    IPNI

Basit Görünüm