Bozcimel

Halothamnus glaucus


Bozcimel (Halothamnus glaucus) Ispanakgiller (Amaranthaceae) ailesinden tuzcul bölgelere de adapte olmuş bir bitki türüdür. Türkiye΄de Orta Kızılırmak ve Erzurum-Kars alt bölgelerinde yayılış gösterir. Diğer bitki türlerinin zor yetiştiği veya hiç bulunmadığı bölgelerde yetişebilesi sayesinde koyun ve keçiler için önemli bir yem bitkisidir, bazı ülkelerde de yerel olarak yetiştirilmektedir.

Gözlem bildir



Hamzalı / Şereflikoçhisar / Ankara - Ekim 2021 Serdar Ölez


Morfoloji

20-70 cm boylanabilen, çalımsı, tuzcul bir bitki türüdür. Gövde dik, tüysüz ve gevşekçe dallanmıştır; dallar dar açılı yükselir, yüzeyler başlangıçta dumanlı, sonraları gri kabukludur. Yapraklar sivri uçlu, tabanı sapa doğru uzar şekilde veya değil, kesiti ise etli ve yarı silindiriktir; alt yapraklar şeritsi formda ve 15-50 × 0.7-2.6 mm boyutlardadır; üst yapraklar kademeli olarak daha kısa, şeritsi-mızraksı formda ve 3-10 × 0.7- 1.5 mm boyutlardadır. Alt kısımlardaki ler en az lar ve çiçek örtüsü kadar uzundur, yapraklara benzerler ancak taban kısımları geniş zarsı kenarlıdır; üst kısımdakiler kabuğumsu dokuda, mızraksı-yumurtamsı, üçgenimsi veya yumurtamsı formdadır, 1.8-3.7 × 2-2.9 mm boyutlardadır ve ve çiçek örtüsünden daha kısadır. Tepaller mızrağımsı-yumurtamsı veya üçgenimsi-yumurtamsı formdadır ve 3.5-4.5 mm uzunluktadır, dıştakiler 2.1-3 mm genişliktedir, 1/4-1/3΄üne kadar çizgilidir, üst kısmı hemen hemen üçgen biçimli yeşil düzensiz lekeli ve belirgin zarsı kenarlıdır. tablanın dışta kalan kısımlarından yükselir ve 0.6-0.9 mm genişliktedir. ler 2.4- 3.1 mm uzunluktadır ve tırnak 0.1-0.3 mm΄dır. Tablada ler arasında kısa loblar bulunur. - ikilisi çiçeklenme döneminde yumurta biçimlidir, meyve döneminde ise belirgin şekilde konik bir üst kısım ve tohum taşıyan alt kısım (tabla) olarak ayrışır. 1.2-2.1 × 0.35-0.6 mm boyutlardadır ve uç kısmı yuvarlağımsı küçük dişlidir. Tüp şeklindeki çiçek örtüsü loblu kısımda 3-4.5 mm ve tabanda 2.5-4.8 mm çaptadır; boyu 1.4-2.3 mm΄dir. Meyveler kanatlar dahil (9) 11-17 × 3.2-5.0 (5.6) mm boyutlardadır.

Gözlemler

Görseller

Halothamnus glaucus | Bozcimel
Hamzalı / Şereflikoçhisar / Ankara
Serdar Ölez © Ekim 2021

Ekoloji/Habitat

Halothamnus glaucus çok çeşitli habitatlarda yetişir, ancak diğer habitatlara göre çok daha kuru bir karaktere sahip eğimli ve yüksek geçirgen sığ taşlık toprakları tercih eder. Tuzca zengin jipsli, marnlı ve volkanik tüfler üzerinde bulunur. Birçok makalede Halothamnus glaucus΄un da bulunduğu bulunduğu alanlar tuzlu bozkır olarak anılır, ancak tipik bir halofit bitki değil, gerçek yarı çöl birlikleridir. Eğimli topraklarda çözünür tuzların içeriğine bağlı olarak, bulunduğu bitki toplulukları floristik bileşimde önemli ölçüde farklılık gösterir, ancak genellikle yüksek oranda ıspanak ve kazayağı gibi bitkileri de içeren Chenopodiaceae familyasının bitkileriyle beraberdir.

Halothamnus glaucus Doğu Anadolu΄da yaygın olmasının yanında en kurak bölgelerine de özgüdür, çünkü ağırlıklı olarak neredeyse hiç bozulmamış veya yalnızca orta derecede etkilenmiş habitatlarda otlatma baskısı sonucu ortaya çıkar. Orta Anadolu΄daki izole yerelliğin ise daha yakın tarihli bir dağılmanın sonucu olarak ortaya çıktığı sanılmaktadır. 

Sınıflandırma

Gezenadam taxonomy scale

Bazı diğer Halothamnus türleri

H.glaucus, H.hierochunticus,

Kaynaklar

  1. Freitag, Helmut & Atamov, Vagif & Çetin, Esat & Aslan, Mustafa. (2009). The genus Halothamnus Jaub. & Spach (Chenopodiaceae) in Turkey. Turk J Bot. 33. 325-334. 10.3906/bot-0902-14.
  2. Wikipedia contributors. (2021, March 21). Halothamnus glaucus. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 08:04, December 11, 2021, from https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Halothamnus_glaucus&oldid=1013488263
  3. Wikipedia contributors. (2021, March 21). Halothamnus. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 08:04, December 11, 2021, from https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Halothamnus&oldid=1013488218
  4. Listelenen kaynaklar Halothamnus glaucus hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations

Basit Görünüm