Yırtıkçiğdem

Colchicum atticum


Yırtıkçiğdem (Colchicum atticum) Zambakgiller (Liliaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye, Yunanistan ve Bulgaristan΄a özgüdür. Türkiye΄de Güney Marmara, Batı Karadeniz, Yukarı Sakarya, Antalya, Asıl Ege ve İç Batı Anadolu alt bölgelerinde yayılış gösterir.

Yeni gözlem bildir



Kısık / Uşak - Aralık 2021 Serdar Ölez


Morfoloji

Çiçek soğanı 15-20 x 10-15 mm boyutlardadır ve dikdörtgenimsi-yumurta biçimlidir; dışta kalan tabakalar siyah veya siyahımsı-kahverengi renkte ve derimsi dokudadır; en içteki gömlek koyu kahverengidir ve boyun 1 cm kadardır. Yapraklar genellikle 4 adettir, şeritsi veya şeritsi-mızraksı formdadır; çiçek gelişimi sırasında 3-5 x 0.2-0.3 cm boyutlardadır, sonraları 18 x 0.3-0.5 cm΄ye kadar ulaşır; yeşil renkli, ve kirpikli veya az pürüzlü kenarlıdır. Çiçeklenme kasım-nisan ayları arasında gerçekleşir; her soğan 3-5 çiçek verir. Çiçekler beyaz ile eflatunumsu-pembe arasın bir renktedir. Tepaller şeritsi ile hemen hemen eliptik arası bir formda ve 20-25 x 3 mm boyutlardadır; taban kısmı genellikle kulaksızdır. 8 mm boydadır; ler siyah, derin eflatunumsu-siyah veya yeşilimsi-siyah renkte ve 2-3 x 1 mm boyutlardadır; polenler soluk sarı renktedir. tüm uzunlukları boyunca ayrılmıştır (gösterge özellik) [3]. Kapsül meyve elipsoid veya yumurta biçimlidir ve 15-25 mm uzunluktadır.

Gözlemler

Görseller

Colchicum atticum | Yırtıkçiğdem
Kısık / Uşak
Serdar Ölez © Aralık 2021

Ekoloji/Habitat

100-2000 m yükseklikler arasında; aşırı otlanmış çimenlik kireçtaşı yamaçlar, kumlu tortulu şistli çıplak yamaçlar ve açık karaçam ormanlarında doğal olarak bulunurlar. 

Sınıflandırma

Gezenadam taxonomy scale

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Colchicum atticum Spruner ex Tommas.
Sinonimler (Tam liste)

- Bulbocodium atticum (Spruner ex Tommas.) Nyman
- Merendera attica (Spruner ex Tommas.) Boiss. & Spruner
- Merendera rhodopea Velen.
İngilizce

Naked ladies

Etimoloji ve kısaltmalar

Colchicum Antik Çağ'da Türkiye`nin Batı Karadeniz Bölgesi ve Gürcistan`ın bir bölgesini içine alan eski bir krallığın adı olan Colchis {Yunanca} kelimesinden türetilmiştir; yine bu isimle mitolojide Argonautların varış yerinden (Medea ve Altın Örtü) bahsedilmektedir. Atticum Atina çevresindeki bölgelere işaret eder; Atinalı anlamına gelen Latince Atticus ve Yunanca Attikos kelimelerinden türetilmiştir; türün ilk belirlendiği bölgeye işaret ettiği sanılmaktadır. Bilimsel adlandırmada kullanılan Spruner kısaltması türün Alman botanikçi Wilhelm Spruner von Mertz (1805-1874) tarafından yayınlandığını gösterir. Bilimsel adlandırma kullanılan ex kısaltması, bu kısaltmayı takip eden ismin bu türü kabul görür şekilde yayınladığı ancak bunu ΄ex΄ kısaltmasından önce gelen yayıncının kabul görmeyen açıklamalarına dayandırdığını belirtir.

Bazı diğer Colchicum türleri

C.antepense, C.atticum, C.balansae, C.baytopiorum, C.bivonae, C.boissieri, C.burttii, C.chalcedonicum, C.chlorobasis, C.cilicicum, C.crocifolium, C.davisii, C.decaisnei, C.dolichantherum, C.heldreichii, C.hirsutum, C.ignescens, C.imperatoris-friderici, C.inundatum, C.kotschyi, C.kurdicum, C.lagotum, C.leptanthum, C.lingulatum, C.macrophyllum, C.manissadjianii, C.micaceum, C.micranthum, C.minutum, C.munzurense, C.paschei, C.persicum, C.polyphyllum, C.raddeanum, C.sanguicolle, C.serpentinum, C.sieheanum, C.soboliferum, C.speciosum, C.stevenii, C.szovitsii, C.trigynum, C.triphyllum, C.turcicum, C.umbrosum, C.variegatum,

Kaynaklar

  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2021)
  2. Plant database entry for naked ladies (Colchicum atticum) with 29 data details. (2021). The National Gardening Association. https://garden.org/plants/view/241909/Naked-Ladies-Colchicum-atticum/
  3. Colchicum atticum, Spruner ex Tommas 1840. (2021). greekflora.gr. https://www.greekflora.gr/el/flowers/0995/Colchicum-atticum
  4. Colchicum atticum Spruner ex Tommas. (2021). GBIF. https://www.gbif.org/species/2739699
  5. Attica | Etymology, origin and meaning of Attica by etymonline. (2021). Etymonline - Online Etymology Dictionary. https://www.etymonline.com/word/attica
  6. Listelenen kaynaklar Colchicum atticum hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations

Basit Görünüm