Yırtıkçiğdem

Colchicum atticum


Yırtıkçiğdem (Colchicum atticum) Zambakgiller (Liliaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye, Yunanistan ve Bulgaristan΄a özgüdür. Türkiye΄de Güney Marmara, Batı Karadeniz, Yukarı Sakarya, Antalya, Asıl Ege ve İç Batı Anadolu alt bölgelerinde yayılış gösterir.

Yeni gözlem bildir



Kısık / Uşak - Aralık 2021 © Serdar Ölez


Morfoloji

Çiçek soğanı 15-20 x 10-15 mm boyutlardadır ve dikdörtgenimsi-yumurta biçimlidir; dışta kalan tabakalar siyah veya siyahımsı-kahverengi renkte ve derimsi dokudadır; en içteki gömlek koyu kahverengidir ve boyun 1 cm kadardır. Yapraklar genellikle 4 adettir, şeritsi veya şeritsi-mızraksı formdadır; çiçek gelişimi sırasında 3-5 x 0.2-0.3 cm boyutlardadır, sonraları 18 x 0.3-0.5 cm΄ye kadar ulaşır; yeşil renkli, ve kirpikli veya az pürüzlü kenarlıdır. Çiçeklenme kasım-nisan ayları arasında gerçekleşir; her soğan 3-5 çiçek verir. Çiçekler beyaz ile eflatunumsu-pembe arasın bir renktedir. Tepaller şeritsi ile hemen hemen eliptik arası bir formda ve 20-25 x 3 mm boyutlardadır; taban kısmı genellikle kulaksızdır. 8 mm boydadır; ler siyah, derin eflatunumsu-siyah veya yeşilimsi-siyah renkte ve 2-3 x 1 mm boyutlardadır; polenler soluk sarı renktedir. tüm uzunlukları boyunca ayrılmıştır (gösterge özellik) [3]. Kapsül meyve elipsoid veya yumurta biçimlidir ve 15-25 mm uzunluktadır.

Gözlemler

Ekoloji/Habitat

100-2000 m yükseklikler arasında; aşırı otlanmış çimenlik kireçtaşı yamaçlar, kumlu tortulu şistli çıplak yamaçlar ve açık karaçam ormanlarında doğal olarak bulunurlar. 

Sınıflandırma

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Colchicum atticum Spruner ex Tommas.
Sinonimler

- Bulbocodium atticum (Spruner ex Tommas.) Nyman
- Merendera attica (Spruner ex Tommas.) Boiss. & Spruner
- Merendera rhodopea Velen.
- diğer sinonimler...
İngilizce

Naked ladies

Etimoloji ve kısaltmalar

Colchicum Antik Çağ'da Türkiye`nin Batı Karadeniz Bölgesi ve Gürcistan`ın bir bölgesini içine alan eski bir krallığın adı olan Colchis {Yunanca} kelimesinden türetilmiştir; yine bu isimle mitolojide Argonautların varış yerinden (Medea ve Altın Örtü) bahsedilmektedir. Atticum Atina çevresindeki bölgelere işaret eder; Atinalı anlamına gelen Latince Atticus ve Yunanca Attikos kelimelerinden türetilmiştir; türün ilk belirlendiği bölgeye işaret ettiği sanılmaktadır. Bilimsel adlandırmada kullanılan Spruner kısaltması türün Alman botanikçi Wilhelm Spruner von Mertz (1805-1874) tarafından yayınlandığını gösterir. Bilimsel adlandırma kullanılan ex kısaltması, bu kısaltmayı takip eden ismin bu türü kabul görür şekilde yayınladığı ancak bunu ΄ex΄ kısaltmasından önce gelen yayıncının kabul görmeyen açıklamalarına dayandırdığını belirtir.

Bazı diğer Colchicum türleri

C.antepense, C.balansae, C.baytopiorum, C.bivonae, C.boissieri, C.burttii, C.chalcedonicum, C.chlorobasis, C.cilicicum, C.crocifolium, C.davisii, C.decaisnei, C.dolichantherum, C.heldreichii, C.hirsutum, C.ignescens, C.imperatoris-friderici, C.inundatum, C.kotschyi, C.kurdicum, C.lagotum, C.leptanthum, C.lingulatum, C.macrophyllum, C.manissadjianii, C.micaceum, C.micranthum, C.minutum, C.munzurense, C.paschei, C.persicum, C.polyphyllum, C.raddeanum, C.sanguicolle, C.serpentinum, C.sieheanum, C.soboliferum, C.speciosum, C.stevenii, C.szovitsii, C.trigynum, C.triphyllum, C.turcicum, C.umbrosum, C.variegatum

Kaynaklar

  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2021)
  2. Plant database entry for naked ladies (Colchicum atticum) with 29 data details. (2021). The National Gardening Association. https://garden.org/plants/view/241909/Naked-Ladies-Colchicum-atticum/
  3. Colchicum atticum, Spruner ex Tommas 1840. (2021). greekflora.gr. https://www.greekflora.gr/el/flowers/0995/Colchicum-atticum
  4. Colchicum atticum Spruner ex Tommas. (2021). GBIF. https://www.gbif.org/species/2739699
  5. Attica | Etymology, origin and meaning of Attica by etymonline. (2021). Etymonline - Online Etymology Dictionary. https://www.etymonline.com/word/attica
  6. Listelenen kaynaklar Colchicum atticum hakkında ilave bilgiler içerebilir: DergiPark
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations
    KEW-PWO
    IPNI

Basit Görünüm