Sivri gelindüğmesi

Centaurium tenuiflorum

(İnce gelindüğmesi)

Sivri gelindüğmesi (Centaurium tenuiflorum) Gentiyangiller (Gentianaceae) ailesinden bir türdür. Ege Adaları, Kıbrıs, Filistin, Ürdün, Lübnan, Suriye, Türkiye, Ermenistan, İran, Belucistan, Türkmenistan, Mısır, Fas, Cezayir, Libya, Cape Verde Adaları, Batı ve Güney G Avrupa΄da, nadiren Irak΄ın bozkır ve çöl bölgesinde, aşağı ormanlık bölgerinde doğal olarak bulunur. Türkiye΄de Istranca, Çatalca-Kocaeli, Ergene, Güney Marmara, Batı Karadeniz, Orta Karadeniz, Doğu Karadeniz, Asıl Ege, Antalya alt bölgelerinde yayılış gösterir.

Gözlem bildir



Akören / Mengen / Bolu - Ağustos 2021 Serdar Ölez


Morfoloji

Genellikle 5-25 cm, nadiren 50 cm΄ye kadar boylanabilen, tek yıllık, otsu bir türdür. Dip kısmında C.erythraea΄dan farklı olarak rozet yapraklanma yoktur, sadece birkaç yaprak bulunur. Gövdede yapraklar 5-10 boğumda karşılıklı dizilidir, sadece üst boğumlar dallanmıştır. Sap yaprakları sapsız, yumurtamsı-eliptik arası bir formda ve 1.5-4 x 5-15 cm boyutlardadır, üstlerde daha sıktır. Çiçeklenme haziran-ağustos ayları arasında gerçekleşir. Çiçekler 7-14 mm çapta ve sıklıkla yarı dik dallı yoğun kurullardadır; nadiren tek çiçeklidir. Çanak tüp şeklindeki taç yapıya hemen hemen eşit boydadır. Türkiye΄de iki alttürü kayıt altına alınmıştır.

subsp. tenuiflorum: dip kısmında rozet olarak algılanabilecek belli belirsiz yapraklar genellikle mevcuttur; gövde 7-10 boğumludur ve boğumlar arası genellikle sap yapraklarından uzundur; çanak 6-10 mm uzunluktadır; tüp şeklindeki taç yapı 7-11 mm uzunluktadır ve boğaz kısmı büzük değildir; loblar 4-9 mm uzunlukta, tam kenarlı ve derin pembe-eflatun renklidir.

subsp. acutiflorum: dip kısmında rozet yoktur; gövde 5-7 boğumludur ve boğumlar arası genellikle sap yapraklarından kısadır; çanak 5-8 mm uzunluktadır; tüp şeklindeki taç yapı 7-9 mm uzunluktadır ve boğaz kısmı büzüktür; loblar 2-3 mm uzunlukta, soluk pembe renkli ve uç kısımları kertiklidir.

Gözlemler

Görseller

Centaurium tenuiflorum | Sivri gelindüğmesi
Akören / Mengen / Bolu
Serdar Ölez © Ağustos 2021

Ekoloji/Habitat

Deniz seviyesi ile 1150 m yükseklikler arasında; kıyılardaki düzlüklerde, bataklıklarda, makilik veya nadas alanlarındaki otlar arasında yetişirler.

Sınıflandırma

Gezenadam taxonomy scale

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Centaurium tenuiflorum (Hoffmanns. & Link) Fritsch
Sinonimler (Tam liste)

- Centaurium laxiflorum H.Lindb.
- Centaurium ludovicii Sennen
- Centaurium pulchellum subsp. tenuiflorum (Hoffmanns. & Link) Maire
- Erythraea tenuiflora Hoffmanns. & Link
- Gentiana ramosissima Brot.
İngilizce

Slender Centaury

Etimoloji ve kısaltmalar

Centaurium cins adı tıbbi özelliklerinin insan başlı bir at tarafından keşfedildiği mitolojik bir Yunan efsanesine atıfta bulunarak, insan başlı at anlamına gelen Latince Centaurus kelimesinden türetilmiştir. Tenuiflorum epiteti, ΄narin, ince hatlı΄ anlamına gelen Latince tenuitās kelimesi ile ΄çiçek΄ anlamına gelen Latince flor kelimesinin birleşiminden türetilmiştir; türün çiçeklerinin zarif görünümüne işaret eder. Link kısaltması, türün Alman doğa bilimci ve botanikçi Johann Heinrich Friedrich Link (1767–1851) tarafından yayınlandığını belirtir. Fritsch kısaltması, türün Avussturyalı botanikçi Karl Fritsch (1864–1934) tarafından yayınlandığını belirtir. (..) Parantez içerisindeki isim bu taksonu ilk yayınlayan kişiyi, parantez dışındaki isim ise ilk yayın ardından bu taksona revizyon yapan kişiyi belirtir.

Bazı diğer Centaurium türleri

C.erythraea, C.littorale, C.maritimum, C.pulchellum, C.serpentinicola, C.subspicatum, C.tenuiflorum,

Kaynaklar

  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2021)
  2. Centaurium tenuiflorum subsp. tenuiflorum in Hassler, M. (2021). Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World. In O. Bánki, Y. Roskov, L. Vandepitte, R. E. DeWalt, D. Remsen, P. Schalk, T. Orrell, M. Keping, J. Miller, R. Aalbu, R. Adlard, E. Adriaenssens, C. Aedo, E. Aescht, N. Akkari, M. A. Alonso-Zarazaga, B. Alvarez, F. Alvarez, G. Anderson, et al., Catalogue of Life Checklist (Version 2021-08-06). https://doi.org/10.48580/d4sw-3dd
  3. Merriam-Webster. (). Tenuis. In Merriam-Webster.com dictionary. Retrieved December 30, 2021, from https://www.merriam-webster.com/dictionary/tenuis
  4. Centaurium erythraea. (). Castlemaine Flora |. https://www.castlemaineflora.org.au/pic/c/centa/ceery.htm
  5. PlantNET - FloraOnline. (). PlantNET National Herbarium of New South Wales. https://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&lvl=sp&name=Centaurium~tenuiflorum
  6. Listelenen kaynaklar Centaurium tenuiflorum hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations

Basit Görünüm