Arap kopçası

Hyacinthella nervosa


Arap kopçası (Hyacinthella nervosa) Kuşkonmazgiller (Asparagaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye΄de Orta Fırat alt bölgelerinde yayılış gösterir.

Gözlem bildir



Örencik / Haliliye / Şanlıurfa - Mart 2022 Serdar Ölez


Morfoloji

12-18 cm boyunda, çok yıllık, soğanlı, otsu bir türdür. Soğan yumurtamsı veya yumurtamsı-küremsi formda ve 1.8-2.5 x 1.2-1.5 cm boyutlardadır; soğan kabuğu zarımsı dokuda ve krem-sarı veya krem-açık kahverengidir. Yapraklar genellikle 2 adet ve eşit uzunluktadır, yüzeyler seyrek , kenarlar kirpiklidir; dıştaki yaprak 7 x 0.7-1.5 cm boyutlarda, mızraksı formda ve genellikle belirgin 10-15 paralel damarlıdır; içteki yaprak 6-9.4-0.7 cm boyutlarda ve şeritsi-mızraksıdır. Çiçeklenme mart-nisan ayları arasında gerçekleşir. Yapraksız çiçek kurulu sapı 8-12 cm ve genellikle yapraklardan daha uzundur, meyve zamanı daha da uzar. Çiçek kurulu 2.5-3.5 cm uzunluğunda ve 8-20 çiçeklidir; çiçekler sapsızdır. Brakteler 0.5 mm boyda ve zarımsıdır. Çiçekler 6-8 mm uzunlukta ve mor veya açık mavi renklidir. Stamenler çiçek örtüsüne bağlıdır, anterler 1.2-1.5 mm uzunlukta ve koyu mor renklidir, çiçek örtüsü loblarının üst kısmına kadar ulaşır; filamentler 1.8-2 mm uzunluktadır. Ovaryum basık yumurtamsı ve üç lobludur; boyuncuk yaklaşık 4 mm uzunluktadır; tepecik tüysüzdür. Kapsül meyve 4-6 x 4-5 mm boyutlarda ve basık yumurtamsı formdadır, yüzeyi ağımsı liflidir. Tohum 2-24 mm çapında ve geniş yumurtamsı formdadır, yüzey siyah renkli ve iri siğillidir.

Gözlemler

Görseller

Hyacinthella nervosa | Arap kopçası
Örencik / Haliliye / Şanlıurfa
Serdar Ölez © Mart 2022

Ekoloji/Habitat

Hyacinthella nervosa, Türkiye΄de başlıca Güneydoğu Anadolu bölgelerinde B7-B8-B9; C8-C7 grid sistemleri arasında dağılış göstermektedir. 550-1100 m yükseklikler arasında; beyaz kireçli alanlar topraklar, sarp yamaçlar, tahrip edilmiş marnlı bozkırlar, taşlık kireçtaşı yamaçlarda doğal gelişim gösterir. Türün yayılış gösterdiği alanların genellikle meşe-ardıç toplulukları arası taşlık yerler ve yamaçlar olduğu görülmüştür. Türün yayılış gösterdiği lokalitelerde yapılan arazi gözlemlerinde populasyonların çok zayif olduğu görülmüştür (Vural, 2012). 

Sınıflandırma

Gezenadam taxonomy scale

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Hyacinthella nervosa (Bertol.) Chouard
Sinonimler (Tam liste)

- Bellevalia aleppica Boiss.
- Bellevalia haynei (Baker) Boiss.
- Bellevalia nervosa (Bertol.) Boiss.
- Hyacinthus exsculptus Baker
- Hyacinthus haynei Baker

Etimoloji ve kısaltmalar

Hyacinthella cins adının Eski Yunanca jacinth kelimesinden alındığı tahmin edilmektedir; jacinth, Eski  Ortaçağ Latincesinde değerli bir mavi (nadiren kırmızı) taş adı olan jacintus΄tan türetilmiştir. Nervosa epiteti Latincede ΄sinirli΄ anlamındadır; botanikte kullanıldığında, genellikle yapraklardaki gövde veya ağaç benzeri damar desenini tanımlar. Bilimsel adlandırmada kullanılan Chouard kısaltması türün Fransız botanikçi Pierre Chouard (1903–1983) tarafından yayınlandığını belirtir. (..) Parantez içerisindeki isim bu taksonu ilk yayınlayan kişiyi, parantez dışındaki isim ise ilk yayın ardından bu taksona revizyon yapan kişiyi belirtir.

Bazı diğer Hyacinthella türleri

H.acutiloba, H.campanulata, H.glabrescens, H.heldreichii, H.hispida, H.lazulina, H.lineata, H.micrantha, H.millingenii, H.nervosa, H.siirtensis, H.venusta,

Kaynaklar

  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2022)
  2. Vural, M. (2012). Güneydoğu Anadolu Bölgesinin Hyacinthella Schur (Liliaceae). Cinsinin Revizyonu, Yüksek Lisans Tezi, DÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji.
  3. Listelenen kaynaklar Hyacinthella nervosa hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations

Basit Görünüm