Hırçın çiğdem

Crocus olivieri

(Koru çiğdemi, İstanbul çiğdemi)

Hırçın çiğdem (Crocus olivieri) Süsengiller (Iridaceae) ailesinden, kış sonunda, bahar başında çiçeklenen soğanlı bir türdür. Türkiye΄de tespit edilen 3 farklı alttürü Istranca, Çatalca-Kocaeli, Batı Karadeniz, Asıl Ege, İç Batı Anadolu, Yukarı Sakarya ve Orta Kızılırmak alt bölgelerinde yayılış gösterir.

Gözlem bildir



Yayalar / Kahramankazan / Ankara - Nisan 2022 Serdar Ölez


Morfoloji

Soğanlı bir türdür. Çiçek soğanı gömleği zarsı dokudadır, tabanda kaba ve paralel (yukarıdan aşağı) lifler halinde ayrılır veya bütün ve kaba lifli olabilir. Yapraklar 1-4 adet olabilir, 2-5 mm genişliktedir ve çiçeklenme ile eşzamanlı görülür. Çiçeklenme şubat-nisan ayları arasında gerçekleşir. Çiçek tomurcuğu tabanında zarsı yaprak (prophyll) bulunmaz. mevcuttur, ye eşit veya hafifçe daha küçüktür. Çiçek sarı, veya dır; dilimler 1.5-3.5 x 0.4-1.2 cm boyutlarda, ve sarı-portakal rengidir, dışta kalanların dış yüzeyleri bazen şeritli veya geçişli kahverengimsi veya eflatunumsu olabilir. 3-7 mm uzunlukta ve sarı renktedir, dür; ler 6-15 mm uzunlukta ve sarı renktedir. 6-15 narin sarı-portakal rengi parçaya bölünür. Türkiye΄de üç alttürü tespit edilmiştir; bunların ayrımları şu şekildedir:

C.olivieri subsp. istanbulensis: çiçek soğanı gömleği tam ve kaba liflidir, lifler uç kısımda sıklıkla zayıfça dır.

C.olivieri subsp. olivieri: çiçek soğanı gömlek zarsıdır, tabanda üçgenimsi şeritler veya paralel lifler halinde bölünür; çiçek örtüsü dış dilimleri genellikle lekesiz/izsizdir; ~ 6 parçaya bölünmüştür.

C.olivieri subsp. balansae: çiçek soğanı gömlek zarsıdır, tabanda üçgenimsi şeritler veya paralel lifler halinde bölünür; çiçek örtüsü dış dilimlerinde genellikle kahverengi çizgiler veya renk geçişleri bulunur; 12-15 parçaya bölünmüştür.

Gözlemler

Görseller

Crocus olivieri | Hırçın çiğdem
Ovacık / Çubuk / Ankara
Serdar Ölez © Nisan 2022
Crocus olivieri | Hırçın çiğdem
Yayalar / Kahramankazan / Ankara
Serdar Ölez © Nisan 2022
Crocus olivieri | Hırçın çiğdem
Karataş / Çubuk / Ankara
Serdar Ölez © Nisan 2022

Sınıflandırma

Gezenadam taxonomy scale

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Crocus olivieri J.Gay
Sinonimler (Tam liste)

- Crocus aucheri Boiss.
- Crocus lageniflorus var. oliverianus Herb.
- Crocus sulphureus Klatt
- Crocus suterianus Herb.
- Crocus syriacus Tchich.

Etimoloji ve kısaltmalar

Crocus Yunanca krokos (κρόκος) kelimesinden türetilmiştir; krokos muhtemelen, safran/safran sarı/zerdeçal anlamına gelen İbranice karkōm (כרכום), Aramık kurkama (ܟܟܘܪܟܟܡܡܐ ) ve Arapça kurkum (كركم) kelimelerinden birinden türemiştir.

Bazı diğer Crocus türleri

C.abantensis, C.adanensis, C.aerius, C.ancyrensis, C.antalyensis, C.asumaniae, C.baytopiorum, C.beydaglarensis, C.biflorus, C.boissieri, C.cancellatus, C.candidus, C.chrysanthus, C.danfordiae, C.fauseri, C.flavus, C.fleischeri, C.gargaricus, C.graveolens, C.karduchorum, C.kerndorffiorum, C.kotschyanus, C.leichtlinii, C.lydius, C.mathewii, C.minutus, C.nerimaniae, C.olivieri, C.pallasii, C.paschei, C.pestalozzae, C.pulchellus, C.reticulatus, C.roseoviolaceus, C.sativus, C.scharojanii, C.sieheanus, C.speciosus, C.vallicola, C.wattiorum, C.x,

Kaynaklar

  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2022)
  2. Listelenen kaynaklar Crocus olivieri hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations

Basit Görünüm