Kırkpireotu

Tanacetum densum


Çarşak pireotu (Tanacetum densum) Papatyagiller (Asteraceae) ailesinden bir türdür. Türkiye΄de Orta ve Yukarı Kızılırmak, Yukarı Fırat, Adana alt bölgelerinde yayılış gösterir.

Gözlem bildir



Pütürge / Adıyaman - Temmuz 2021 Serdar Ölez


Morfoloji

15-25 cm boylanabilen, çok yıllık, çalımsı bir türdür. Gövdeler yapraksı ve beyaz-dür; dik veya dar açılı yükselir; odunsu köksap oluşturur. Üreyimsiz sürgünlerin yaprakları ve çiçekli dalların dip yaprakları yapıda, 2-5 x 0.5-1.75 cm boyutlarda ve yumurtamsı veya genişçe konturludur, birincil dilimler 10-25 çifttir, loblar 3-12 çifttir, yoğun ve gümüşümsü-beyaz havlıdır; sap yaprakları daha küçüktür, birincil dilimler genellikle belirgindir; üstlerdeki yapraklar genellikle yapıdadır. Çiçeklenme haziran-ağustos ayları ararsında gerçekleşir. Seyrek veya yoğun kurullarda 3-7 (-18) oluşturur, bazen tekil çiçekler verir; 5-8 mm genişliktedir; mızraksı veya şeritsi-dikdörtgenimsi formda ve 2.5-4.5 x 1 mm boyutlardadır, genellikle beyaz-dür, kenarları ve uç kısmı soluk veya kahverengimsi ince ve kuru zarlıdır. 12-15 ( -20 ) adettir, sarı renkte ve 1-4 x 1.5-2 mm boyutlardadır, uç kısmı 3-l lobludur. 2.75-3 mm boydadır. Sert kabuklu meyveler 2-2.5 mm boydadır, 5-8 çıkıntılı ve grimsi-kahverengidir. Türkiye΄de dört alttürü tespit edilmiştir; bunların ayrım anahtarı şu şekildedir:

T.densum subsp. sivasicum: genellikle tekil.

T.densum subsp. laxum: kurullarda 3-7΄li; genç yapraklar dışında birincil dilimler birbirinden ayrık; 4-5 mm uzunlukta.

T.densum subsp. amani: kurullarda 3-7΄li; hemen tüm yaprakların birincil dilimleri birbirine bitişik; 1-2 mm uzunlukta; içte kalan çok kısaca ince ve kuru zarlı.

T.densum subsp. eginense: kurullarda 3-7΄li; hemen tüm yaprakların birincil dilimleri birbirine bitişik; 1-2 mm uzunlukta; içte kalan belirgin ince ve kuru zarlı.

Gözlemler

Görseller

Tanacetum densum | Kırkpireotu
Pütürge / Adıyaman
Mustafa Gökmen © Temmuz 2021
Tanacetum densum | Kırkpireotu
Kâhta / Adıyaman
Mustafa Gökmen © Temmuz 2021

Ekoloji/Habitat

1500-2500 m yükseklikler arasında; kireçtaşı kayalar ve döküntülerde doğal yayılış gösterir..

Sınıflandırma

Gezenadam taxonomy scale

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Tanacetum densum (Labill.) Sch.Bip.
Sinonimler (Tam liste)

- Chrysanthemum densum Steud.
- Pyrethrum densum Labill.

Etimoloji ve kısaltmalar

Tanacetum Latincede `solucan odunu` anlamına gelen tanaceta kelimesinden türetilmiştir. (..) Parantez içerisindeki isim bu taksonu ilk yayınlayan kişiyi, parantez dışındaki isim ise ilk yayın ardından bu taksona revizyon yapan kişiyi belirtir.

Bazı diğer Tanacetum türleri

T.abrotanifolium, T.albipannosum, T.alyssifolium, T.argenteum, T.armenum, T.aucheri, T.aucherianum, T.aureum, T.balsamita, T.balsamitoides, T.cadmeum, T.canescens, T.cappadocicum, T.cilicium, T.coccineum, T.corymbosum, T.densum, T.depauperatum, T.eginense, T.germanicopolitanum, T.haradjanii, T.haussknechtii, T.heterotomum, T.kotschyi, T.macrophyllum, T.mucroniferum, T.munzurdaghensis, T.nitens, T.nivale, T.oltense, T.oxystegium, T.parthenifolium, T.parthenium, T.pinnatum, T.polycephalum, T.poteriifolium, T.praeteritum, T.punctatum, T.sericeum, T.sipikorense, T.sorbifolium, T.tabrisianum, T.tomentellum, T.uniflorum, T.vulgare, T.zahlbruckneri,

Kaynaklar

  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2022)
  2. Listelenen kaynaklar Tanacetum densum hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations

Basit Görünüm