Doğandili

Tulipa orphanidea


Doğandili (Tulipa orphanidea) Zambakgiller (Liliaceae) ailesinden soğanlı bir türdür. Türkiye΄de Çatalca-Kocaeli, Ergene, Güney Marmara, Asıl Ege, İç Batı Anadolu ve Antalya alt bölgelerinde yayılış gösterir.

Gözlem bildir



Hadim / Konya - Nisan 2017 Serdar Ölez


Morfoloji

Soğan kabuğundaki tabakalar sert, gevrek/kırılgan ve koyu kahverengidir, taban plakası halka şeklinde tüylüdür, boyun kısmı kıllıdır. Yapraklar 2-7 adet, 20 x 2 cm boyutlarda ve formdadır. Gövde , veya dır. Çiçeklenme nisan-mayıs aylarında gerçekleşir. Çiçekler 1-4 adet, küresel veya yıldızsı, sarımsı-portakal rengi ile parlak veya kahverengimsi-kırmızı renkte ve koyu düzensiz lekelidir, çok nadiren sarı veya kırmızıya çalar ve lekesiz olabilir; dilimler 30-60 x 10-21 mm; içtekiler daha parlak ve büyükçedir. 10-13 mm uzunlukta; 7-12 mm uzunlukta, koyu renkte; polenler mor, sarı, hardal sarısı renktedir. veya dır.

Gözlemler

Görseller

Tulipa orphanidea | Doğandili
Hadim / Konya
Serdar Ölez © Nisan 2017

Ekoloji/Habitat

Deniz seviyesi ile 1700 m yükseklikler arasında; Orman açıklıkları, çakıllı yerler, nadas tarlalar, zeytinlikler, yol kenarlarında kahverengi veya kırmızı-kahverengi topraklarda gelişirler.

Sınıflandırma

Gezenadam taxonomy scale

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Tulipa orphanidea Boiss. ex Heldr.
Sinonimler (Tam liste)

- Tulipa atheniensis Orph.
- Tulipa bithynica Griseb. ex Baker
- Tulipa crocata Orph.
- Tulipa hayatii O.Schwarz
- Tulipa splendens Delip.
İngilizce

Orange wild tulip

Etimoloji ve kısaltmalar

Tulipa cins adı Fransızcada ΄lale΄ anlamında kullanılan tulip kelimesinden, o daha önce kullanıldığı şekliyle tulipan kelimesinden, o Osmanlı Türkçesinden دلبند‎ ΄tülbent΄ kelimesinden, o Klasik Farsçada دلبند‎ ΄dulband “türban”΄ kelimesinden türetilmiştir; lale Türkiye΄den Avrupa΄ya tanıtılmıştır, bilinen ilk örneği 1559 yılında Johann Heinrich Herwart΄ın Augsburg΄daki bahçesinde açan çiçektir; 1587΄den sonra Clusius tarafından Hollanda΄da popüler olmuştur;1630΄larda Hollanda΄da lale çılgınlığı ortalığı kasıp kavurmuştur. Orphanidea epiteti türün Yunan botanikçi Theodoros Georgios Orphanides (1817-1886)΄e ithaf edildiğini belirtir. Bilimsel adlandırma kullanılan ex kısaltması, bu kısaltmayı takip eden ismin bu türü kabul görür şekilde yayınladığı ancak bunu ΄ex΄ kısaltmasından önce gelen yayıncının kabul görmeyen açıklamalarına dayandırdığını belirtir.

Bazı diğer Tulipa türleri

T.agenensis, T.aleppensis, T.armena, T.biflora, T.cinnabarina, T.clusiana, T.humilis, T.julia, T.koyuncui, T.orphanidea, T.praecox, T.saxatilis, T.sintenisii, T.sprengeri, T.sylvestris, T.systola, T.undulatifolia,

Kaynaklar

  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2022)
  2. Türkiye E-florası. (2022, April). Türkiye e-Florası. https://turkiyeflorasi.org.tr/view.html?taxon=TR0000002319#Tulipa-orphanidea
  3. Eker, I. (2019). Tunika Tüylerinin Yerleşimi ve Çiçek Rengi Varyasyon Aralıklarının Tulipa L. (Lâle) Cinsinin Taksonomisindeki Önemi. DergiPark. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/797624
  4. Tulip. (2022). Wiktionary, the free dictionary. https://en.wiktionary.org/wiki/tulip
  5. Listelenen kaynaklar Tulipa orphanidea hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations

Basit Görünüm