Bey sümbülü

Muscari adilii

(Arap sümbülü, Müşkürüm)

Bey sümbülü (Muscari adilii) Kuşkonmazgiller (Asparagaceae) ailesinden endemik bir türdür. İlk olarak 1999 yılında Davutoğlan Kuşcenneti civarından keşfedilerek bilim dünyasına tanıtılmıştır. Soğanlı, etli yapraklı, mavi çiçekli, 4−15 cm boyunda hoş kokulu bir türdür. Çiçek kurulunun üst kısımlarında yer alan verimsiz çiçekleri daha küçük ve açık mavi renklidir. İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinde yetişen muscarilerin en erken çiçeklenenidir. Meyveleri aynı coğrafyada yetişen diğer muscarilerden daha iridir. Şubat sonu veya Mart başında çiçek açar. 

Gözlem bildir



Çakıloba / Beypazarı / Ankara - Mart 2021 Serdar Ölez


Gözlemler

Görseller

Muscari adilii | Bey sümbülü
Çakıloba / Beypazarı / Ankara
Serdar Ölez © Mart 2021

Ekoloji/Habitat

Muscari adilii sadece Ankara çevresinde ve üç popülasyon olarak bulunur; bunlar toprakların marnlı olduğu ve karaçam ve meşe ormanlarının tahrip edilmesinden sonra ardıl bitki örtüsünün geliştiği alanlardır (Güner & Duman 1999). M. adilii΄nin birey sayısı bakımından en zengin yeri Nallıhan Kuş Cenneti yaban hayatı koruma ve iyileştirme alanıdır (Aslım ve ark. 2012). Çok parçalı ve zayıf populasyonlar halinde dağılım gösterir; bilinen toplam birey sayısı 2000’in altındadır; türün toplam yayılış alan 50 km2’yi geçmez (Eker ve ark., 2015)

Sınıflandırma

Gezenadam taxonomy scale

Koruma statüsü

KRİTİK
CRITICAL

Bu türün neslinin doğada tükenme riski aşırı derecede yüksektir.
IUCN Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından sürdürülmektedir.

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Muscari adilii M.B.Güner & H.Duman
İngilizce

Bluebell

Etimoloji ve kısaltmalar

Muscari cins adı Latinceden alınmıştır; misk anlamındaki Yunanca μόσχαρι (móschari), Bizans Yunancası μόσκος`dan (móskos) kelimesinden türetilmiştir; cinsin kokusuna atıfta bulunur. Adilii epiteti tür adının Türk Botanikçisi Profesör Adil Güner΄e ithaf edildiğini belirtir.

Bazı diğer Muscari türleri

M.adilii, M.anatolicum, M.armeniacum, M.aucheri, M.azureum, M.babachii, M.bourgaei, M.caucasicum, M.coeleste, M.comosum, M.discolor, M.inconstrictum, M.latifolium, M.longipes, M.macbeathianum, M.macrocarpum, M.massayanum, M.microstomum, M.mirum, M.neglectum, M.parviflorum, M.racemosum, M.sandrasicum, M.sirnakense, M.sivrihisardaghlarensis, M.tenuiflorum, M.turcicum, M.tuzgoluensis, M.vuralii, M.weissii,

Kaynaklar

  1. Güner, B. & Duman, H. (1999) A new species of Muscari Mill. (Liliaceae) from central Anatolia. Karaca Arboretum Magazine 5: 35–40.
  2. Aslım, G., Yiğit, A., İzmirli, S. & Yaşar, A. 2012. Hayvan koruma kavramı ve biyoetik çerçevesinde yaban hayatı koruma ve yaban hayatı geliştirme sahaları, Kafkas Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi Dergisi, 18 (4): 657-662. DOI:10.9775/kvfd.2012.6217
  3. Keser, A. M. , Ayyıldız, G. , Yıldırım, M. , Yaprak, A. E. & Tuğ, G. N. (2020). Conservation Status Of Three Rare And Endemic Species From Turkey (Kalidium wagenitzii, Muscari adilii & Verbascum gypsicola) . Trakya University Journal of Natural Sciences , 21 (2) , 151-157 . DOI: 10.23902/trkjnat.751851
  4. Eker, İ. , Vural, M. & Aslan, S. (2015). Ankara İli’nin Damarlı bitki çeşitliliği ve korumada öncelikli taksonları . Bağbahçe Bilim Dergisi , 2 (3) , 57-114 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/bagbahce/issue/53948/727582
  5. Listelenen kaynaklar Muscari adilii hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations

Basit Görünüm