Çiriş Otu

Asphodelus aestivus

(Kirgiçkökü)

Asphodelaceae ailesinden bir türdür. Portekiz, Korsika, Girit, Balear Adaları, Fransa, Yunanistan, İspanya, İtalya, eski Yugoslavya, Sicilya, Ege Adaları; Türkiye΄de ise Çatalca-Kocaeli, Asıl Ege, Antalya, Adana ve Orta Fırat alt bölgelerinde yayılış gösterir.

Gözlem bildir



Küçükdalyan / Hatay - Mart 2022 Serdar Ölez


Morfoloji

60-200 cm boylanabilen, çok yıllık bir türdür. Yapraklar 25-40 cm x 15-30 mm boyutlardadır. Çiçeklenme mart-haziran ayları arasında gerçekleşir; yoğun-çiçekli vey yoğun dallanmış salkım çiçek kurulları oluşturur. 5-15 mm uzunlukta, ince ve kuru zarlıdır veya yeşilimsi renktedir. Çiçek sapı ortadan eklemlidir. Çiçek örtüsü dilimleri 10-15 mm uzunlukta ve beyaz renktedir, pembe veya kahverengimsi orta damarı bulunur. ler az çok eşit boydadır. Kapsül meyve 5-7 mm uzunluktadır, taban kısmı dar yumurta biçimindedir ve enine buruşuktur.

Gözlemler

Görseller

Asphodelus aestivus | Çiriş Otu
Samandağ / Hatay
Serdar Ölez © Mart 2022
Asphodelus aestivus | Çiriş Otu
Küçükdalyan / Hatay
Serdar Ölez © Mart 2022

Ekoloji/Habitat

Deniz seviyesi ile 900 m yükseklikler arasında yetişir.

Sınıflandırma

Gezenadam taxonomy scale

Koruma statüsü

DÜŞÜK RİSKLİ
LEAST CONCERN

Bu tür geniş yayılışlı ve nüfusu yüksektir.
Yakın gelecekte tükenme riski bulunmamaktadır.
IUCN Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından sürdürülmektedir.

Uyarılar

Asphodelus aestivus yiyen koyunlarda bazı önemli rahatsızların geliştiği gözlenmiştir. Kasım ve Aralık 1998΄de Aydın΄ın 50 km güneyinde otlayan 3-4 yaşındaki Akkaraman koyunu sürüsünde 850 koyundan 94΄ü ölmüş, Ağustos 2002΄de ise yine Aydın΄da 4 yaşında ve iyi beslenmiş 420 Merinos koyunundan 32΄si ölmüştür. Her iki sürüde hastalanan koyunlar benzer nöronal semptomlar göstermiş, bazı koyunlarda salya, ishal ve dışkıda kan da gözlenmiştir. Etkilenen hayvanlar genellikle klinik belirtilerin başlamasından 1-2 ay sonra ölmüştür. A.aestivus΄un yapraklarından izole edilen antronoidler çiftlik hayvanlarında toksisiteden sorumlu görünmektedir (Birincioğlu ve ark., 2005).

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Asphodelus aestivus Brot.
Sinonimler (Tam liste)

- Asphodelus microcarpus var. aestivus (Brot.) Nyman

Etimoloji ve kısaltmalar

Asphodelus Eski Yunancada nergis anlamına gelen ἀσφόδελος (asphódelos) kelimesinden alınmıştır. Aetivus epiteti Latincede ΄yaz vakti΄ anlamına gelen aestīvum kelimesinden türetilmiştir.

Bazı diğer Asphodelus türleri

A.aestivus, A.fistulous, A.ramosus,

Kaynaklar

  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2022)
  2. Birincioğlu, S. S., Çalış, I., Avcı, H., & Erdağ, B. (2005). Pathological and Phytochemical Investigation of Neuronal Lipofuscinosis Caused by Asphodelus aestivus in Sheep: I. Pathological Findings. Doğa: Turkish Journal of veterinary and animal sciences. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/13265
  3. Listelenen kaynaklar Asphodelus aestivus hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations

Basit Görünüm