Tirşon

Polygonum lapathifolium


Tirşon (Persicaria lapathifolia) Madımakgiller (Polygonaceae) ailesinden bir türdür. Tüm dünyada ve Türkiye΄nin genelinde gözlenebilir. Söğütotu (P.maculosa) ile büyük benzerlikler gösterir. Çiçekleri genellikle pembemsidir, ancak birçok farklı attürü bulunmaktadır. Çevrenin de her bir bitkinin morfolojisi üzerinde güçlü bir etkisi vardır.

Gözlem bildir



Epçeler / Keles / Bursa - Ekim 2020 Serdar Ölez


Morfoloji

Tek yıllık, otsu bir türdür. Gövdeler dik veya dar açı ile yükselir, dallanmıştır. Yapraklar mızraksı veya hemen hemen formdadır; taban kısmı kamamsıdır; üst yüzeyde yaprağın orta kısımlarında sıklıkla koyu renkli bir leke bulunur, yüzeyler genellikle dür, ancak alt yüzde şeffaf sarımsı salgı bezleri bulunur. Yaprak sapının tabanında zarsı bir kın (sap kılıfı) bulunur, kılıf gövdeyi saracak şekilde uzanır, uç kısımları tam kenarlı (set kıl veya saçak bulunmaz) veya yırtıktır; zamanla koyu pasımsı kahverengine döner ve soyulur. Çiçeklenme ağustos-eylül aylarında gerçekleşir. Başak formundaki çiçek kurulları dikdörtgenimsi formda, yoğun çiçekli ve gürbüzdür; başak sapı neredeyse sapsız denecek kadar kısadır ve yüzeyde sarı salgı bezleri bulunur. Çiçekler genellikle pembe renkte ve ~2 mm çaptadır. Kabuklu meyve çiçek örtüsü içine gömülüdür; yüzeyi kahverengi ve parlaktır.

Gözlemler

Görseller

Polygonum lapathifolium | Tirşon
Kaman / Kırşehir
Serdar Ölez © Temmuz 2021
Polygonum lapathifolium | Tirşon
Epçeler / Keles / Bursa
Serdar Ölez © Ekim 2020

Ekoloji/Habitat

Deniz seviyesi ile 1000 m yükseklikler arasında; antropojenik (insan yapımı veya bozulmuş) habitatlar, çayırlar ve tarlalar, nehir veya göl kıyıları, bataklıklar ve sulak alanların kenarlarında yayılış gösterirler.

Sınıflandırma

Gezenadam taxonomy scale

Kısa kısa...

Türkiye΄de üç alttürü gözlenmiştir, alttürlerinin bir karşılatırması şu şekildedir [2]:

  • P. lapathifolia subsp. nodosa: Gövde yeşil fakat özellikle üst kısımlarda kırmızı-morumsu benekli. Yapraklar 100-150 x 25-40 mm, darca mızraksı, alt yüzeyde sarımsı bezeli. Tepaller pembe veya beyazımsı pembe 1,8-2 mm. Akenler 2-2,5 mm, iki yüzlü, diskoid.
  • P. lapathifolia subsp. britingeri: Gövde yeşil ya da kırmızımsı, ama asla benekli değil. Yapraklar 25-50 x 10-22 mm, genişçe yumurtamsı ila mızraksı, genişliğinden uzun; yapraklar iki renkli, alt yüzde sık yünsü tüylü; üstte ise yeşil. Tepaller pembemsi 2-2,5 mm. Akenler 2 mm, parlak, basık, mercimekvari.
  • P. lapathifolia subsp. lapathifolia: Gövde yeşil ya da kırmızımsı, ama asla benekli değil. Yapraklar 40-70 x 10-30 mm, mızraksı ila eliptik ya da darca eliptik, yaprakların altı sarı ya da sarımsı kahverengi salgı kafalı. Tepaller genellikle pembe, 2-3 mm. Akenler 2-2,5 mm, iki yüzlü, diskoid.

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Polygonum lapathifolium L.
Sinonimler (Tam liste)

- Polygonum lapathifolium
- Persicaria incarnata
- Persicaria lapathifolia
- Persicaria tomentosa
- Polygonum incarnatum
- Polygonum incanum
- Polygonum lapathifolium var. incanum
- Polygonum lapathifolium var. nodosum
- Polygonum lapathifolium var. ovatum
- Polygonum lapathifolium subsp. pallidum
- Polygonum lapathifolium var. prostratum
- Polygonum lapathifolium var. salicifolium
- Polygonum nodosum
- Polygonum oneillii
- Polygonum pensylvanicum subsp. oneillii
- Polygonum scabrum
- Polygonum tomentosum
İngilizce

Curlytop Knotweed

Etimoloji ve kısaltmalar

Polygonum {Latince}: çok köşeli, poligon.

Bazı diğer Polygonum türleri

P.alpinum, P.amphibium, P.arenarium, P.arenastrum, P.argyrocoleon, P.aviculare, P.bistorta, P.cappadocicum, P.cognatum, P.convolvulus, P.dumetorum, P.ekimianum, P.equisetiforme, P.hydropiper, P.istanbulicum, P.karacae, P.lapathifolium, P.leblebicii, P.maritimum, P.mesembricum, P.minus, P.mite, P.nepalense, P.orientale, P.paronychioides, P.patulum, P.perfoliatum, P.persicaria, P.polycnemoides, P.praelongum, P.rottboellioides, P.salebrosum, P.salicifolium, P.salsugineum, P.samsunicum, P.setosum, P.sivasicum, P.thunbergii,

Kaynaklar

  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2021)
  2. Keskin, M. & Severoğlu, Z. (2021). Türkiye Florası için Yeni bir Persicaria L. Taksonu ve İstanbul’un Polygonaceae Taksonlarının Taksonomik Durumu . Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi , 21 (4) , 764-775 . DOI: 10.35414/akufemubid.869563
  3. Persicaria lapathifolia (Nodding Smartweed): Minnesota Wildflowers. (n.d.). Minnesota Wildflowers. https://www.minnesotawildflowers.info/flower/nodding-smartweed
  4. Persicaria lapathifolia. (2021, Temmuz 21). Wikipedia, the free encyclopedia. Erişim tarihi 11 Aralık 2021, https://en.wikipedia.org/wiki/Persicaria_lapathifolia
  5. Persicaria lapathifolia (L.) Delarbre. (2021). GBIF. https://www.gbif.org/species/7820611
  6. Persicaria lapathifolia (dock-leaved smartweed). (2021). Go Botany: Native Plant Trust. https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/persicaria/lapathifolia/
  7. Pale Smartweed and Other Polygonums (2021). Weed Science Society of America. https://wssa.net/wp-content/themes/WSSA/WorldOfWeeds/palesmartweed.html
  8. Listelenen kaynaklar Polygonum lapathifolium hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations

Basit Görünüm