Istranca meşesi

Quercus hartwissiana


Istranca meşesi (Quercus hartwissiana), kayıngiller (Fagaceae) familyasından yaprak döken bir meşe türüdür. Türkiye΄de Istranca, Çatalca-Kocaeli, Güney Marmara, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz Bölümü ile Yukarı Fırat Bölümünde; Türkiye dışında ise Bulgaristan ve Kuzey Kafkaslar΄da (Gürcistan ve Rusya΄nın güneyi) da yayılış gösterir.
Yeni gözlem bildir



Onikişubat / Kahramanmaraş - Temmuz 2021 © Mustafa Gökmen


Morfoloji

35 m’ye kadar boylanabilen, kışın yaprağını döken düzgün gövdeli dar tepeli ağaçlardır. Kabuk gri-kahverengi, düzenli, dar aralıklarla boyuna derin çatlaklıdır. Genç sürgünler koyu kırmızımsı kahverengi, çıplak ve parlaktır. Yapraklar çoğunlukla , bazen - formda ve 12 x 7 cm boyutlardadır; yaprak kenarları düzenli aralıklarla 7-10 çift sığ lobludur, loblar yuvarlakça ve küt uçludur; çoğunlukla her iki yüzü de çıplak veya yapraklar gençken basit veya yıldız tüylerle örtülüdür, tüyler sonradan dökülür ancak damarlar üzerinde seyrek yıldız tüyler kalır; 7-10 (-12) çift damarlıdır, damarlar birbirine az çok paralel uzanır. Yaprak sapı 2-3 cm uzunluğunda ve çıplaktır. Meyvelenme temmuz-ağustos ayları arasında gerçekleşir ve meyveler 1 yılda olgunlaşır. Kadeh 15-20 mm çapında ve yarım küre şeklindedir; kadeh pulları düzenli sıralar halinde birbiri üzerine kapanmıştır, ancak kadeh pullarının sivri uçları serbesttir. Meyve sapı 2-7 cm uzunluğundadır ve 1-4 meyve taşır. Palamut 8-20 mm boyundadır.

Görseller

Gözlemler

Ekoloji/Habitat

20-1300 m yükseklikler arasında; nemli alanlarlardaki geniş yapraklı ve karışık ormanlarda doğal gelişim gösterir. 

Sınıflandırma

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Quercus hartwissiana Steven
Sinonimler

- Quercus ajudaghiensis Steven ex Petzh. & G.Kirchn.
- Quercus armeniaca Kotschy
- Quercus kassanogluanensis Kotschy
- Quercus robur var. armeniaca A.DC.
- Quercus stranjensis Turrill
- diğer sinonimler...
İngilizce

Strandzha oak

Koruma statüsü

YETERSİZ VERİ
DATA DEFFICIENT

Yeterli bilgi bulunmamaktadır.
Tükenme riski değerlendirmesi yapılamamaktadır.
IUCN Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından sürdürülmektedir.

Diğer bilgiler

Yapraklarının saplı ve muntazam sığ loplu olması ile Q. petraea’ya, meyvelerinin saplı olması ile de Q. robur’a benzer. Özellikle meyve sapı normalden kısa örnekler Q. petraea subsp. iberica ile karıştırılmaktadır ancak alttür iberica’da meyve sapının yaprak sapından uzun olmaması ayrım özelliğidir.

Hızlı büyüyen ve gölgeye oldukça dayanıklı bir meşe türüdür.

Etimoloji ve kısaltmalar

Quercus Latincede doğrudan `meşe` anlamındadır; muhtemelen Kelt dilinde `iyi` anlamına gelen quer ve `ağaç` anlamına gelen cuez kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Hartwissiana tür adı Nicolai Anhorn von Hartwiss (1793-1860)`e ithafen adlandırılmıştır. Hartwiss Alman asıllı bir Rus botanikçi, bitki kaşifi ve bitki yetiştiricisiydi; önce Rus ordusunda görev yaptı, sonraları babasının malikanesinde çalıştı, 500 çeşit meyve ağacı ve gül koleksiyonu oluşturdu; 1824`te Nikita`daki Rus İmparatorluk Botanik Bahçesi`ne dirktör olarak atandı; Hartwiss ayrıca Gürcistan ve Kırım`daki bitki toplama keşifleri ve gül yetiştiriciliği ile de anılmaktadır. Bilimsel adlandırmada kullanılan Steven ismi türün ilk kez Christian von Steven (1781-1863) tarafından yayınlandığını belirtir; Steven Fin asıllı Rus bir botanikçi ve böcekbilimcidir.

Kaynaklar

  1. Akkemik, Ü. (Ed). 2018. Türkiye’nin Doğal-Egzotik Ağaç ve Çalıları. Orman Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 684s.
  2. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Çeviri: Ölez S., 2021)
  3. Quercus hartwissiana. (2021, March 31). Wikipedia, the free encyclopedia. Retrieved August 18, 2021, from https://en.wikipedia.org/wiki/Quercus_hartwissiana
  4. Quercus hartwissiana Steven. (2021). Plants of the World Online. https://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:296236-1
  5. Listelenen kaynaklar Quercus hartwissiana hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations
    KEW-PWO

Basit Görünüm