Kırsenet

Eryngium campestre

(Boğa dikeni, Yer kestanesi, Deve dikeni, Deve Elması, Tengel Dikeni, Sütlükengel)

30-60 cm boylanabilen, çok yıllık, otsu bir türdür. Gövde genellikle tekil ve silindiriktir, orta kısmından itibaren genişçe dallanmıştır. Dip yapraklar kalıcıdır, dış hatları üçgenimsi-yumurtamsı formdadır ve 10-25 x 10-18 cm boyutlardadır, derin lobludur, her lob çoğunlukla ayrıca üç ikincil loba bölünür, loblar ve kanatlı yaprak ekseni dikenli dişlidir. Sap yaprakları daha küçüktür, orta ve üsttekiler sapı kavrayan, geniş ve iğne dikenli tabana sahiptir; çiçekli dallardakiler çoğunlukla üç parçalıdır. Çiçeklenme temmuz-eylül ayları arasında gerçekleşir. Çiçek kurulları gibi uzanan genişçe şeklindedir, sarımsı-yeşil renkte veya bazen dumanlıdır; çok sayıdadır, yumurtamsı-küremsi formda ve 7-13 mm çaptadır. 5-6 adettir, şeritsi-mızraksı formda veya biz şeklindedir, sivri ve düzdür, tam kenarlı veya kenarlar dikenciklidir, çapının 1.5-3 katı uzunluktadır. tam kenarlıdır ve dan uzuncadır. mızraksı ve çok tomurcuk kabukları ile kaplıdır.
Türkiye'de iki varyetesi gözlenmiştir:
E. campestre var. campestre: çiçek kurulu dumanlıdır; şeritsi-mızraksı, ± yassı ve 2-4 mm genişliktedir, yüzeyi belirgin damarlarlıdır, kenarları sıklıkla dikenciklidir.
E. campestre var. virens: çiçek kurulu sarımsı-yeşil renktedir; şeritsi-biz şeklinde, üçgen kesitli ve genellikle 1-2 mm genişliktedir, yüzeyde fark edilmesi zor damarlar bulunur, kenar genellikle tam kenarlıdır ve dikencikli değildir.

Yeni gözlem bildir



Sırakaya / Kahta / Adıyaman - Temmuz 2021 © Serdar Ölez


Görseller

Gözlemler

Ekoloji/Habitat

Deniz seviyesi ile 1800 m yükseklikler arasında; açık ağaçlık, taşlık yamaçlar, tahrip edilmiş yerler, bozkırlar, nadas tarlaları, kumluklar gibi yerlerde yetişirler.

Sınıflandırma

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Eryngium campestre L.
Sinonimler

- Eryngium dichotomum var. ramosissimum Loscos & J.Pardo
- Eryngium duriberum Sennen & Pau
- Eryngium latifolium Hoffmanns. & Link ex Willk. & Lange
- Eryngium officinale Garsault
- Eryngium vulgare Lam.
- diğer sinonimler...
İngilizce

Field Eryngo

Diğer bilgiler

Karaciğer hastalıklarında faydalıdır. Gaz şişkinliğine iyi gelir, kramp çözücü etkileri vardır. Zehirlenme ve epilepsi hastalığında faydalıdır. İdrar ve menstrüasyon söktürücü özelliği vardır. Öksürük kramplarına faydalıdır. Mayasıl tedavisinde kullanılır. Kas spazmlarında etkilidir. Safra sorunları tedavisinde faydalıdır. Sindirim sorunlarında etkilidir (Kansersavaş, 2017).

Etimoloji ve kısaltmalar

Eryngium cins adı Eski Yunancada `deniz ile ilgili kutsal şey` anlamına gelen ἠρύγγιον (ērúngion) kelimesinden türetilmiştir. Bazı kaynaklar ise eryngium cins adının Yunanca hruggion kelimesinden türetildiğini belirtmektedirler; hruggion bir bitki biyoloğu olan Theophrastus tarafından dikenli bir bitkiye verilen isimdir.  Campestre Latincede `çayır, otlak, mera´ anlamındadır; türün yetişme ortamına işaret eder. Adlandırmada kullanılan L. kısaltması modern taksonominin babası, İsveçli bir botanikçi, doktor ve zoolog olan Carl Linnaeus´un (1707 - 1778) türü yayınlayan kişi olduğunu belirtmek için kullanılır.

Kaynaklar

  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Çeviri: Ölez S., 2021)
  2. Kanser Savaş (2019) Boğa Dikeni - Faydası Nelerdir? Nelere İyi Gelir? (2017, December 9).  https://kansersavas.com/boga-dikeni-eryngium-campestre.html
  3. Listelenen kaynaklar Eryngium campestre hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations
    KEW-PWO

Basit Görünüm