Duvar fesleğeni

Parietaria judaica


Duvar fesleğeni tüylü sapları ve yapışkan hissi veren yaprakları olan, dik veya yayılan bir bitkidir. Güney Avrupa, Batı ve Orta Asya ve Kuzey Afrika'ya özgüdür; Kuzey Amerika'da kıyı limanları çevresinde de bulunur. Isırgan otu ailesindeki bu bitkinin genellikle kaldırım ve duvarlardaki çatlaklarda büyür. Polenleri alerjendir; astım ve cilt tahrişlerine neden olabilir; ancak bazı kaynaklarda bitkinin tedavi edici özelliklerinden de bahsedilmektedir.
Yeni gözlem bildir



Güzelkonak / Gevaş / Van - Temmuz 2021 © Serdar Ölez


Morfoloji

20-50 cm boylanabilen, çok yıllık, otsu bir türdür. Gövdeler sık dallanmıştır, yere serili veya yarı-dik gelişir. Yapraklar genişçe yumurtamsı ile hemen hemen form arasında ve 7 cm´e kadar uzunluktadır; almaşık dizilidir. Çiçeklenme nisan-ağustos ayları arasında gerçekleşir. Çiçek kurulları her bir yaprak koltuğundan 2 yanal demet şeklinde çıkar; demetler yaklaşık 1 cm boydadır. çoğunlukla yumurtamsı veya üçgenimsi-yumurtamsı formda, serbest veya çiçek tabanına bitişiktir. Erkek ve çiçekler benzerdir, çiçeklerin periantı (çiçek örtüsü) silindiriktir ve olgunlaştıkça büyüyen ~ 3.5 mm´ye kadar büyür. Dişi çiçekler hemen hemen mızraksı formda ve 2-2.25 mm uzunluktadır ve uzunluğu yi hemen hemen aşar; çiçek örtüsü dilimlerinin kenarları ve orta damarı kahverengidir, uç kısmı kılçıklıdır; meyveye doğru biraz nasırlaşır ve içbükey duruma gelir.

Görseller

Gözlemler

Ekoloji/Habitat

Deniz seviyesi ile 2000 m yükseklikler arasında; kireçtaşı uçurumlar, kayalar, mağara ağızları ve duvarlarında yetişirler.

Sınıflandırma

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Parietaria judaica L.
Sinonimler

- Parietaria diffusa Mert. & W.D.J. Koch
- Parietaria jaxartica Pavlov
- Parietaria officinalis subsp. judaica (L.) Bég.
- Parietaria punctata Willd.
- Parietaria ramiflora Moench
- diğer sinonimler...
İngilizce

Spreading Pellitory

Diğer bilgiler

Duvarın fesleğeni, idrar söktürücü, kronik öksürükleri yatıştırıcı etkisi ve yara ve yanıklar için bir merhem olarak 2000 yılı aşkın bir süredir kullanılmaktadır; Avrupa bitkisel tıbbında, böbrekler üzerinde onarıcı bir etkiye sahip olduğu, işlevlerini desteklediği ve güçlendirdiği kabul edilir; böbrek ve mesane taşları ile sistit ve nefrit gibi üriner sistemin diğer şikayetleri için etkili bir çaredir (Chevallier, 1996). Çiçekteyken toplanan bitkinin tamamı hafif yatıştırıcı, idrar söktürücü ve bağırsak temizleyici (laksatif)  etkiye sahiptir; saman nezlesi veya diğer alerjik rahatsızlıkları olan kişilerce kullanılmamalıdır (Bown, 1995). Yaprakları yaralar üzerinde lapa olarak haricen kullanılabilir; basit yanıklar üzerinde acı azaltıcı bir etkiye sahiptirler (Chiej, 1984). 

 

 

Etimoloji ve kısaltmalar

Parietaria Latincede `duvar´ anlamına gelen paries veya parietis kelimesinden türetilmiştir; ilk kez DRomalı doğa bilimci ve filozof Pliny (23-79) tarafından duvarda yetişen anlamında kullanılmıştır; bitkinin geliştiği habitata işaret eder. Judica Latincede Musevi veya Filistin´den anlamına gelir; türün yetiştiği/geliştiği veya türün ilk yetiştiği coğrafi bölgeyi işaret eder. Adlandırmada kullanılan L. kısaltması modern taksonominin babası, İsveçli bir botanikçi, doktor ve zoolog olan Carl Linnaeus´un (1707 - 1778) türü yayınlayan kişi olduğunu belirtmek için kullanılır.

Kaynaklar

  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Çeviri: Ölez S., 2021)
  2. Go Botany (2021) Parietaria judaica. Native Plant Trust. https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/parietaria/judaica/
  3. PFAF (2021). Parietaria judaica pellitory of the wall, spreading pellitory PFAF plant database. https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Parietaria+judaica
  4. Chevallier. A. (1996) The Encyclopedia of Medicinal Plants Dorling Kindersley. ISBN 9-780751-303148
  5. Bown. D. (1995) Encyclopaedia of Herbs and their Uses. Dorling Kindersley, London. ISBN 0-7513-020-31
  6. Chiej. R. (1984) Encyclopaedia of Medicinal Plants. MacDonald ISBN 0-356-10541-5
  7. Listelenen kaynaklar Parietaria judaica hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations
    KEW-PWO

Basit Görünüm