Yaman kavgalaz

Centaurea pseudoscabiosa


Yaman kavgalaz (Centaurea pseudoscabiosa) Papatyagiller (Asteraceae) ailesinden, İran, Kafkaslar, Kırım ve Türkiye΄ye özgü bir türdür. Türkiye΄de 3 alttürü gözlenmiştir; bunlar Doğu Karadeniz, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van ve Hakkari alt bölgelerinde yayılış gösterirler.
Yeni gözlem bildir



Ahlat / Bitlis - Temmuz 2021 © Serdar Ölez


Morfoloji

15-90 cm boylanabilen, çok yıllık, otsu bir türdür. Gövde dik gelişir, basittir veya birkaç çatallıdır; , hafifçe veya tüysüz olabilir. Dip ve alt yapraklar genellikle formda ve 1-3 çift mızraksı yanal dilimlidir; terminal dilim diğerlerinden daha büyültür; nadiren bütün mızraksı veya orta yaprakların formunda olabilir. Orta yapraklar veya ve 2-4 çift of yanal dilimlidir, dilimler tam kenarlıdır veya (özellikle terminal dilim) dişlidir. Alttürüne bağlı olarak çiçeklenme haziran-ağustos ayları arasında gerçekleşir. (17-) 20-28 x 14-25 mm boyutlarda ve dikdörtgenimsi-yumurtamsı veya küremsi formdadır. tırnakları koyu kahverengidir ve üçgen biçimlidir, kenarlar kirpiklidir, 1-5 mm uzunlukta terminal diken ile sonlanır. Çiçekler eflatun renkte ve hemen hemen parlaktır. Sert kabuklu meyveler 5-6 (-7) mm boydadır; 6-10 (-11) mm boydadır. Anadolu΄da 3 farklı alttürü yetişmektedir:
subsp. araratica: tırnakları çok küçüktür ve kirpikler sadece 1.5-2 (-3) mm΄dir; genellikle sadece 15-17 mm genişliktedir.
subsp. pseudoscabiosa: tırnakları daha geniştir ve kirpikler (2-) 3-5 mm΄dir; genellikle daha geniştir; bitki genellikle 40 cm΄den daha uzun ve üst kısmı dallanmıştır.
subsp. glehnii: tırnakları daha geniştir ve kirpikler (2-) 3-5 mm΄dir; genellikle daha geniştir; bitki genellikle en çok 35 cm boydadır, dallanmamış veya sadece tabandan dallanmıştır.

Görseller

Gözlemler

Ekoloji/Habitat

1400-2800 (-2900) m yükseltilerde; bozkırlarda ve taşlık yamaçlarda gelişirler.

Sınıflandırma

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Centaurea pseudoscabiosa Boiss. & Buhse
Sinonimler

- Centaurea pseudoscabiosa subsp. pseudoscabiosa Boiss. & Buhse
- Centaurea pseudoscabiosa var. pseudoscabiosa
- Centaurea pseudoscabiosa var. sipikorensis Bornm.
- Colymbada pseudoscabiosa (Boiss. & Buhse) Holub
- diğer sinonimler...

Etimoloji ve kısaltmalar

Centaurea cins adı Latincede `yüz` anlamına gelen centum kelimesi ile `altın` anlamına gelen aurum kelimesinin birleşiminden türetilmiştir; cinsin ilk tür örneğinin parlak sarı çiçeklerine işaret eder. Standart yazar kısaltması olan Boiss. kısaltması İsviçreli botanikçi, kaşif ve matematikçi Pierre Edmond Boissier´in (1810-1885) bu türü tanımlayan kişi olduğunu belirtmek için kullanılır. Bilimsel adlandırmada kullanılan Buhse ismi türün Friedrich Alexander Buhse (1821-1898) tarafından yayınlandığını ifade eder; Buhse Alman bir botanikçidir; Kebereotugillerden (Capparaceae) Buhsia cins adı Alexander Buhse onuruna verilmiştir.

Kaynaklar

  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Çeviri: Ölez S., 2021)
  2. Centaurea pseudoscabiosa Boiss. & Buhse. (2021). Plants of the World Online. https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:191342-1
  3. Friedrich Alexander Buhse. (2016, March 10). Wikipedia, the free encyclopedia. Retrieved September 9, 2021, from https://en.wikipedia.org/wiki/Friedrich_Alexander_Buhse
     
     
  4. Listelenen kaynaklar Centaurea pseudoscabiosa hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations
    KEW-PWO

Basit Görünüm