İran palamut meşesi

Quercus brantii


İran palamut meşesi (Quercus brantii) Kayıngiller (Fagaceae) ailesinden Türkiye, Kuzey Suriye, Kuzey Irak, Batı ve Güney İran΄a özgü bir türdür. Türkiye΄de Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Hakkari, Adana, Orta Fırat ve Dicle alt bölgelerinde; 350-1700 m yükseltiler arasında; saf çalılıklar halinde veya mazı meşesi, Lübnan meşesi, saçlı meşe, kızılçam, bendek (Pistacia eurycarpa) veya ahlat türleri ile birlikte bulunur. 
Yeni gözlem bildir



Eskikahta / Kahta / Adıyaman - Temmuz 2021 © Serdar Ölez


Morfoloji

10 m kadar boylanabilen, kışın yaprağını döken, yuvarlak tepeli bir ağaç türüdür. Gövde kabuğu gençlikte parlak ve çatlaksız, ilerleyen yaşlardan gri ve çatlaklıdır. Genç sürgünler sarımtırak kahverengi, önceleri yoğun tüylü, sonraları çıplaktır. Tomurcuklar oval, köşeli ve 4 mm boyundadır, tomurcuk pulları tüylüdür. Yapraklar formda ve 6-10 (-15) x 4-7 (-9) cm boyutlaedadır; serttir; sürgün üzerine hemen hemen eşit aralıklarla dağılmıştır. Yaprak kenarları 8-16 çift düzenli dişli, dişlerin uç kısmı sivri ve 1-2 mm uzunluğunda kılçıksı çıkıntılıdır. Ayanın üst yüzü donuk, boz yeşil ve seyrek yıldız tüylü; alt yüzü ise sarımtırak kahverengi ve sık bezeli yıldız tüylüdür. Yaprak sapı 0,5-2 cm uzunluğundadır. Meyve iki yılda olgunlaşır. Kadeh boyutu ve üzerindeki pulların durumu bakımından çok değişkenlik gösterir. Kadeh yarıküre biçiminde, 20-30 (35) mm çapında olup hemen hemen sapsız veya 4-5 mm boyunda kalın ve üzeri tüylü bir sap ucunda yer alır. Kadeh pulları dip kısımda kalın şeritsi, birbiri üzerine kapanmış iken kenarına yakın pullar ince ipliksidir. Kadeh palamudun 1/3 veya 1/2 sini içine almıştır (Hedge ve Yaltırık, 1982).

Görseller

Gözlemler

Sınıflandırma

Koruma statüsü

DÜŞÜK RİSKLİ
LEAST CONCERN

Bu tür geniş yayılışlı ve nüfusu yüksektir.
Yakın gelecekte tükenme riski bulunmamaktadır.
IUCN Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından sürdürülmektedir.

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Quercus brantii Lindl.
Sinonimler

- Quercus baneica Djav.-Khoie
- Quercus globularis Djav.-Khoie
- Quercus persica Jaub. & Spach
- Quercus saii Djav.-Khoie
- Quercus squamulosa Djav.-Khoie
- diğer sinonimler...
İngilizce

Brant´s oak

Etimoloji ve kısaltmalar

Quercus Latincede doğrudan `meşe` anlamındadır; muhtemelen Kelt dilinde `iyi` anlamına gelen quer ve `ağaç` anlamına gelen cuez kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Adlandırmada kullanılan Lindl. kısaltması İngiliz botanikçi John Lindley´in (1799 - 1865) bu türü yayınlayan kişi olduğunu belirtmek için kullanılır.

Kaynaklar

  1. Akkemik, Ü. (Ed). 2018. Türkiye’nin Doğal-Egzotik Ağaç ve Çalıları. Orman Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 684s.
  2. Hedge, I., Yaltirik, F. 1982. Quercus L. pp. 659-683 In: Davis P. H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands 7. – Edinburgh.
  3. Listelenen kaynaklar Quercus brantii hakkında ilave bilgiler içerebilir: DergiPark
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations
    KEW-PWO

Basit Görünüm