Kargı

Arundo donax


Kargı (Arundo donax) Buğdaygiller (Poaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye΄de Çatalca-Kocaeli, Ergene, Güney Marmara, Doğu Karadeniz, Asıl Ege ve Adana alt bölgelerinde; genellikle su kenarlarında yayılış gösterir.
Yeni gözlem bildir



Merkez / Karaburun / İzmir - Ekim 2021 © Serdar Ölez


Morfoloji

5 m boylanabilen, çok yıllık bir türdür. Gövdeler basittir veya boğumlardan kısaca dallanmıştır. 1-1.5 mm uzunluktadır, tir ve üst kenarında bir sıra yoğun kısa kirpikler bulunur. Yapraklar 60 x 6 cm boyutlardadır, uca doğru incelir, yüzeyi dür; yaprak tabanı yuvarlağımsı veya kalp şeklindedir. Çiçeklenme ekim ayında gerçekleşir. Çiçek kurulu birleşik salkım formludur ve 70 cm kadar uzun olabilir. 2-4 çiçeklidir. 9-14.5 mm uzunlukta ve eşit boydadır, yüzeyler dür. mızraksı formda ve 7-12 mm uzunluktadır, 3 damarlıdır ve damarlar kısa bir kılçıkla sonlanır, orta kılçık 1.5-4 mm ve yanal kılçıkların iki katı uzunluktadır; sırt kısımdaki tüyler 6-7 mm uzunluktadır. Ercik 2.5-3 mm uzunluktadır.

Görseller

Gözlemler

Ekoloji/Habitat

Deniz seviyesi ile 250 m yükseklikler arasında; su kenarları ve tarla sınırlarında yayılış gösterirler.

Sınıflandırma

Koruma statüsü

DÜŞÜK RİSKLİ
LEAST CONCERN

Bu tür geniş yayılışlı ve nüfusu yüksektir.
Yakın gelecekte tükenme riski bulunmamaktadır.
IUCN Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından sürdürülmektedir.

Kısa kısa...

Kargının başlangıçta Doğu Asya kaynaklı olduğu ancak binlerce yıldır Asya, Güney Avrupa, Kuzey Afrika ve Orta Doğu΄da yetiştirildiği sanılmaktadır.

Kargı bir hidrofittir ve en iyi su seviyesinin toprak yüzeyine yakın yerlerinde yetişir. Büyümesi, ilk yılında nem eksikliği nedeniyle gecikebilir, ancak kuraklık 2 ila 3 yaşlarındaki bitkilerde ciddi hasara neden olmaz. Kargı aşırı tuzlu ve aşırı nemli dönemleri tolere eder. Kargı erken dönemlerde öncü bir tür ve sonraları baskın bir tür olarak hareket ederek topluluklar kurabilir ve yayılabilir. Kargı ayrıca nehir kıyısı sistemlerinin yüksek bozulma dinamiklerine iyi bir şekilde adapte olmuştur, seller kargı kümelerini parçalasa da, parçalar akıntıyla beraber kök salabilecekleri ve yeni klonlar oluşturabilecekleri alanlara yayılırlar. Bir kez yerleştikten sonra, kargılar hızla büyür ve vejetatif olarak yayılır, genellikle diğer bitki türlerinin büyümesini fiziksel olarak engelleyen monokültürel meşcereler oluşturur. İstila edilen habitatlar böylece saf kargı meşcereleri haline gelebilir.

Kargı topluluklar bol miktarda biyokütle (yani yakıt) ürettir ve son derece yanıcıdır. Toprak üstü kısımların yanmasından sonra bile yeniden filizlenebilen rizomlar hızla büyüme kaydeder, ve yangın sonrası nehir kıyısı ekosistemlerinin ardışık süreçlerini değiştirebilir. Bu nedenle diğer lokal bitkilerin varlığına veya yokluğuna, meşcerenin büyüklüğüne, biyokütle miktarına, araziye ve mevsime bağlı olarak kargı gelişimini kontrol etmek gerekir. Yerleşik kargıların yayılışını kontrol edebilmek için en geçerli yöntem, kontrol alanı dışındaki rizomların çıkartılıp uzaklaştırılmasıdır.

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Arundo donax L.
Sinonimler

- Aira bengalensis (Retz.) J.F.Gmel.
- Arundo versicolor Mill.
- ynodon donax (L.) Raspail
- Donax versicolor (Mill.) P.Beauv.
- Scolochloa donax (L.) Gaudin
- diğer sinonimler...
İngilizce

Giant reed

Etimoloji ve kısaltmalar

Arunda Latincede ΄kamış, saz΄ anlamındadır.  Donax Yunanca δόναξ (dónax)΄tan türetilmiştir; Alman botanikçi Reinhold Strömberg (1940) donax kelimesini ΄tohum başlarını sallama΄ olarak tanımlar ve kelimeyi ΄sallamak΄ anlamına gelen δονέω (donéō) kelimesi ile ilişkilendirir. Adlandırmada kullanılan L. kısaltması modern taksonominin babası, İsveçli bir botanikçi, doktor ve zoolog olan Carl Linnaeus´un (1707 - 1778) türü yayınlayan kişi olduğunu belirtmek için kullanılır.

Kaynaklar

  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2021)
  2. US Forest Service (2021). Arundo donax. https://www.fs.fed.us/database/feis/plants/graminoid/arudon/all.html
  3. Listelenen kaynaklar Arundo donax hakkında ilave bilgiler içerebilir: DergiPark
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations
    KEW-PWO

Basit Görünüm