Sarı nevruzotu

Linaria kurdica

(Dağ nevruzotu, Çizgili nevruzotu, Tüylü nevruzotu, Körpe nevruzotu)

Sarı nevruzotu (Linaria kurdica) Sıracaotugiller (Scrophulariaceae) ailesinden; İran, Irak, Lübnan, Suriye, Kafkasya ve Türkiye΄de doğal bir türdür. Türkiye΄de 5 alttürü gözlenmiştir; alttürlere göre faklılık göstermekle birlikte Batı Karadeniz, Orta Karadeniz, Doğu Karadeniz, İç Batı Anadolu, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Hakkari, Antalya ve Adana alt bölgelerinde yayılış gösterir.
Yeni gözlem bildir



Kahta / Adıyaman - Temmuz 2021 © Serdar Ölez


Morfoloji

30-90 cm boylanabilen, çok yıllık, çok değişken özelliklerde, otsu bir türdür. Gövdeler dik gelişir, gürbüz veya narin olabilir, şeklinde dallanabilir veya basit gövde oluşturabilir, yoğun yapraklıdır. Orta yapraklar formda ve 30-60 x 1-25 mm boyutlardadır, çok uçludur, taban sapı kavramaz; yüzey 1-5 damarlıdır ve dumanlı görünümdedir; kalındır. Çiçeklenme temmuz-ağustos ayları arasında gerçekleşir. Çiçek kurulu çok yoğundur ve 5-12 cm boydadır. mızraksıdır, genellikle çiçek sapından uzuncadır, sıklıkla aşağı büküktür. Çiçek sapı (meyveden önce) 1-2 mm uzunlukta ve narindir. lobları 2-4 mm uzunlukta ve formdadır; uç kısımlar dir; kenarlar zarsıdır; yüzey olabilir, tüyler salgısızdır ancak nadiren dür. parlak veya bazen kirli sarı renktedir, üzerinde rengi veya kahverengi damarlar bulunabilir, 8-13 mm uzunluktadır, yarı boya kadar iki dudaklıdır; mahmuz 5-10 mm uzunluktadır, aşağı yöneliktir, düz veya ± kıvrımsız olabilir. Kapsül meyve 4-6 mm uzunluktadır ve çanaktan uzuncadır; üst kısmı dır. Tohumlar kanatlı, 2-2.5 mm boyda ve tabla kısmı biraz dir.

Görseller

Gözlemler

Sınıflandırma

Kısa kısa...

Sarı nevruzotunun Türkiye΄de gözlenen 5 alttürün tanı anahtarı, yayılışları ve tercih ettikleri habitatlar şu şekildedir;

L. kurdica subsp. pycnophylla: Çanak loblar 2-3 mm boyda ve her zaman küt uçludur, yüzeyi kırılgan kaba tüylüdür (bazen salgılı) ve tüyler yüzeyi tamamen kaplamamış durumdadır; taç sarı renkte ve sıklıkla menekşe rengi damarlıdır. Türkiye΄de Doğu Karadeniz, Orta Kızılırmak, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van ve Adana alt bölgelerinde; taşlık bozkırlar, kireçtaşı tepeler, kumluk alan tarlalar ve toprak yığınlarında; 1000-2600 m yükseklikler arasında gözlenebilir.

L. kurdica subsp. eriocalyx: Çanak loblar 2-3 mm boyda ve her zaman küt uçludur, yüzeyi yoğun beyaz kaba tüylü ve kar beyaz görünümdedir; taç sarı renktedir ve damarsızdır. Endemik bir türdür, sadece Antalya alt bölgesinde; taşlı topraklarda, nadas tarlalarında ve yol kenarlarında; yaklaşık 1100 m yüksekliklerde gözlenebilir.

L. kurdica subsp. araratica: Çanak loblar 2-4 mm boyda ve keskin veya küt uçludur, yüzeyi tüysüz veya eser miktarda kısa havlı veya sadece kirpiklidir; taç sarı renkte ve menekşe rengi damarlı veya değildir; orta yapraklar şeritsi veya şeritsi-mızraksı formda, sadece 1-4 mm genişlikte ve 1 (-3) damarlıdır. Türkiye΄de Yukarı Murat-Van ve Hakkari alt bölgelerinde; taşlık dağ bozkırlarında; 1200-2700 m yükseklikler arasında gözlenebilir.

L. kurdica subsp. kurdica: Çanak loblar 3-4 mm boyda ve azçok keskin uçludur, yumurtamsı veya mızraksı formdadır, yüzeyi tüysüz veya eser miktarda kısa havlı veya sadece kirpiklidir; taç sarı renkte ve bazen menekşe rengi damarlıdır; orta yapraklar yumurtamsı-eliptik veya hemen hemen mızraksı formda, 7-20 mm genişlikte ve 3-5 damarlıdır. Türkiye΄de Batı Karadeniz, Orta Karadeniz, Doğu Karadeniz, İç Batı Anadolu, Yukarı Sakarya, Yukarı Kızılırmak, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Hakkari ve Adana alt bölgelerinde; çalılıklarda, taşlık yamaçlarda, dağ bozkırlarında, nadas tarlaları ve toprak yığınlarında; 800-2400 m yükseklikler arasında gözlenebilir.

L. kurdica subsp. aucheri: Çanak loblar 2-3 mm boyda ve küt uçludur, yumurtamsı veya dikdörtgenimsi formdadır, yüzeyi tüysüz veya eser miktarda kısa havlı veya sadece kirpiklidir; ; taç kirli sarı renkte ve sıklıkla kahverengi damarlıdır; orta yapraklar yumurtamsı-eliptik veya hemen hemen mızraksı formda, 7-20 mm genişlikte ve 3-5 damarlıdır. Türkiye΄de İç Anadolu bölgesinde; bozkırlardaki nadas tarlalarında; 1000-1500 m yükseklikler arasında gözlenebilir.

 

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Linaria kurdica Boiss. & Hohen.

Etimoloji ve kısaltmalar

Linaria cins adı Latincede ΄keten üreten΄ anlamındadır, bu da ΄keten΄ anlamındaki linum kelimesinden tretilmiştir; keten bitkisi ile yapraklarının benzerliğine atıfta bulunur. Kurdica tür adı coğrafi yetişme bölgesine veya türün ilk tespitinin yapıldığı bölgeye işaret eder; türün Türkiye΄nin güneydoğusunda, İran, Irak ve Suriyenin kuzeyine atıfta bulunur.  Standart yazar kısaltması olan Boiss. kısaltması İsviçreli botanikçi, kaşif ve matematikçi Pierre Edmond Boissier´in (1810-1885) bu türü tanımlayan kişi olduğunu belirtmek için kullanılır. Bilimsel adlandırmada kullanılan Hohen. kısaltması türün Alman botanikçi ve misyoner Rudolph Friedrich Hohenacker (1798–1874) tarafından yayınlandığını belirtir.

Kaynaklar

  • Listelenen kaynaklar Linaria kurdica hakkında ilave bilgiler içerebilir: DergiPark
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations
    KEW-PWO

  • Basit Görünüm