Mazı Meşesi

Quercus infectoria

(Zindiyen)

Mazı Meşesi (Quercus infectoria) Kayıngiller (Fagaceae) ailesinden, Yunanistan, Türkiye, Kafkasya, İran, Irak, Kıbrıs, Lübnan, Suriye ve İsrail’de gözlenen bir türdür. Türkiye΄de iki alttürü bulunmaktadır.  

Q. infectoria subsp. infectoria sıklıkla çalı veya 8 m΄ye kadar küçük ağaç formundadır; Istranca, Çatalca-Kocaeli, Güney Marmara, Batı Karadeniz, Orta Karadeniz, Doğu Karadeniz, Asıl Ege, İç Batı Anadolu, Orta Kızılırmak, Yukarı Murat-Van, Antalya alt bölgelerinde bulunur; 150-850 m yükseltiler arasında diğer meşe taksonları ve kızılçam ile birlikte veya yalancı maki içerisinde yer alır (Hedge ve Yaltırık, 1982).

Q. infectoria subsp. veneris ise 20 m΄ye kadar boylanabilen ağaç formunda gelişir; Güney Marmara, Batı Karadeniz, Orta Karadeniz, Doğu Karadeniz, Asıl Ege, İç Batı Anadolu, Orta Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Hakkari, Antalya, Adana, Orta Fırat ve Dicle alt bölgelerinde yayılış gösterir; 200-1850 m’ler arasında saf veya diğer meşe türleri ile karışık ormanlar kurar veya maki ve antropojen step sahaları içinde yer alır (Yaltırık, 1984).
Yeni gözlem bildir



Karol Deresi / Pülümür / Tunceli - Eylül 2019 © Ahmet Demirtaş


Morfoloji

20 m’ye kadar boylanabilen, geniş tepeli, kışın yaprağını döken ya da yarı her dem yeşil çalı veya ağaçlardır. Gövde kabuğu gri renkte ve boyuna derin çatlaklıdır. Genç sürgünler kırmızımtırak veya sarımtırak kahverengindedir. Tomurcukları kestane kırmızısı rengindedir ve pulların kenarı kirpiklidir. Yapraklar derimsi dokuda, 40-70 (100) x 10-45 mm boyutlarda ve genellikle formdadır, ancak yapraklar boyut ve renk bakımından çok değişkendir; kenarları çoğunlukla ondülelidir, 4-8 loplu, üçgenimsi dişli veya tamdır; 6-11 çift damarlıdır; dip kısmı yuvarlakça veya geniş kama şeklindedir; alt yüzey (bazen üst yüzey de) önceleri seyrek yıldızımsı tüylü, sonraları çıplaktır. Yaprak sapı 1-15 (-25) mm uzunluğundadır. Yaprak dökülmesi özelikle ılıman geçen kışlarda yeni yapraklar çıkıncaya kadar devam eder. Kadeh 10-18 mm çapında ve yarım küre biçiminde veya geniş ağızlıdır; sapsızdır veya da 10 mm uzunluğunda bir sap ucunda tek olarak veya ikisi bir arada yer alır; kadeh palamudun 1/3 veya 2/3 kısmını içine alır; kadeh pulları birbiri üzerine sıkıca kapanmıştır ve tüylüdür.

Görseller

Gözlemler

Sınıflandırma

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Quercus infectoria G.Olivier
Sinonimler

- Quercus carpinea Kotschy ex A.DC.
- Quercus grosseserrata Kotschy ex Wenz.
- Quercus lusitanica subsp. orientalis A.DC.
- Quercus puberula O.Schwarz
- Quercus thirkeana K.Koch
- diğer sinonimler...
İngilizce

Aleppo Oak

Etimoloji ve kısaltmalar

Quercus Latincede doğrudan `meşe` anlamındadır; muhtemelen Kelt dilinde `iyi` anlamına gelen quer ve `ağaç` anlamına gelen cuez kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Infectoria sözcüğü ΄hastalık kapmış olmak, kirlenmek, hasar görmek΄ anlamına gelen İngilizce infecten kelimesinden; infecten kelimesi ise ΄boyamak, rengini bozmak, emprenye etmek, lekelemek, hastalıkla kontamine etmek΄ anlamına gelen Latince infectus kelimesinden türetilmiştir. Bilimsel adlandırmada kullanılan G.Olivier kısaltması türün Guillaume-Antoine Olivier (1756-1814) tarafından yayınlandığını belirtir; Olivier bir Fransız böcek bilmci ve doğa bilimcidir; Anadolu, İran ve Mısır΄daki gözlemlerini 1807 yılında Le Voyage dans l΄Empire Othoman, l΄Égypte et la Perse adlı eserinde yayınlamıştır.

Kaynaklar

  1. Akkemik, Ü. (Ed). 2018. Türkiye’nin Doğal-Egzotik Ağaç ve Çalıları. Orman Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 684s.
  2. Hedge, I., Yaltirik, F. 1982. Quercus L. pp. 659-683 In: Davis P. H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands 7. – Edinburgh.
  3. Yaltırık, F. 1984. Türkiye meşeleri. Yenilik Basimevi. – Istanbul.
  4. Listelenen kaynaklar Quercus infectoria hakkında ilave bilgiler içerebilir: DergiPark
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations
    KEW-PWO

Basit Görünüm