Beyaz yapraklı üvez

Sorbus umbellata

(Geyik elması)

Beyaz yapraklı üvez (Sorbus umbellata) Gülgiller (Rosaceae) ailesinden yuvarlak tepeli, çalı görünümlü bir ağaççıktır. Anadolu, Kafkaslar, Kırım ve Balkanlar΄da yayılış gösterir. Türkiye΄de Batı Karadeniz, Asıl Ege, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Antalya ve Adana bölümlerinde; genel olarak 800–2500 m yükseltiler arasında gözlenebilir.
Yeni gözlem bildir



İdris Dağı / Kalecik / Ankara - Ekim 2015 © Serdar Ölez


Morfoloji

6 m kadar boylanabilen, çatal gövdeli, dağınık tepeli, çalı görünümlü odunsu bitkidir. Gövde kabuğu çatlaksız ve açık gri renklidir. Genç sürgünler kalın kırmızımtırak kahverengidir, yüzey ludur. Yaşlı sürgünler koyu gri esmer renktedir, yüzey yer yer mum tabakası ile kaplıdır. Tomurcuklar hafif yapışkandır. Yaprak sapı 5-12 mm uzunluğundadır ve üzeri pamuksu tüylerle kaplıdır. Yaprak sapının sürgünde bıraktığı iz hilal şeklindedir. Yaprak şeklindedir; kenarlar kaba dişlidir, diş sayısı 10-20 adettir; yaprak alt yüzeyi beyaz keçe gibi tüylüdür. Çiçek kurulları 3.5–7 × 4.5–9 cm boyutlardadır; kurul eksenleri sık pamuksu beyaz tüylerle kaplıdır; kurullarda (6)10-45(-60) çiçek bulunur. Çiçekler 15-20 mm çaptadır; çanak 5 parçalı ve üzeri tüylüdür; taç yapraklar ters yumurta şeklinde ve 7-9 mm boydadır; tepecik 2, nadiren 1 veya 3’tür, ayrı ve dip kısmı tüylüdür. Meyve 6-16 mm çapında, küre şeklinde, koyu kırmızı renktedir; çanak yapraklar kalıcıdır; tohumlar 3-4 adettir ve 5-6 mm boydadır (Gabrialian, 1972).

Görseller

Gözlemler

Sınıflandırma

Koruma statüsü

DÜŞÜK RİSKLİ
LEAST CONCERN

Bu tür geniş yayılışlı ve nüfusu yüksektir.
Yakın gelecekte tükenme riski bulunmamaktadır.
IUCN Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından sürdürülmektedir.

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Sorbus umbellata (Desf.) Fritsch
Sinonimler

- Crataegus flabellifolia Spach
- Crataegus umbellata Desf.
- Sorbus flabellifolia (Spach) Hedl.,p.p.27492
- Sorbus graeca var. turcica (Zinserl.) Gabrieljan
- Sorbus umbellata subsp. umbellata
- diğer sinonimler...

Etimoloji ve kısaltmalar

Sorbus {Latince}: üvez ağacı. Umbellata Latincede 'şemsiye/güneşlik' anlamına gelen umbella kelimesinden türetilmiştir; çiçek kurulu yapısına işaret eder. (..) Parantez içerisindeki isim bu taksonu ilk yayınlayan kişiyi, parantez dışındaki isim ise ilk yayın ardından bu taksona revizyon yapan kişiyi belirtir.

Kaynaklar

  1. Akkemik, Ü. (Ed). 2018. Türkiye’nin Doğal-Egzotik Ağaç ve Çalıları. Orman Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 684s.
  2. Gabrialian, E.T. 1972. Sorbus L. In: Davis PH (ed.) Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Vol. 4, pp.147-156. Edinburgh; Edinburgh University Press
  3. Sorbus umbellata. (2021). Trees and Shrubs Online - A modern reference to temperate woody plants. https://treesandshrubsonline.org/articles/sorbus/sorbus-umbellata/
  4. Listelenen kaynaklar Sorbus umbellata hakkında ilave bilgiler içerebilir: DergiPark
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations
    KEW-PWO

Basit Görünüm